Attempts to distort Sikh history by Wikipedia on Battle of Chamkaur

If I am ever asked whether Wikipedia is a reliable sourcs of any historical event or history?
My answer will be – NO, IT’S NOT.
Changes made in Talk page of Battle of Chamkaur on wikipedia: I am sure they will remove it as they are keen to show guru lost the battle, safe escape of Guru unhurt meant for wikipedia is not victory but they are sticked to their claim that guru was defeated in this battle and Moguls won.
What a shame on Wikipedia?
The authenticated source is Zafarnamah (a religious letter of victory) which was sent by Guru Gobind Singh to Mughal emperor Aurangzeb after the battle of chamkaur. How could any historian devalue it or reject it’s authenticity? Guru Gobind singh writes in his own words as follows;
ਗੁਰਸਨਹ ਚਿਹ ਕਾਰੇ ਚਿਹਲ ਨਰ ॥ ਕਿ ਦਹ ਲਕ ਬਰਾਯਦ ਬਰੋ ਬੇਖ਼ਬਰ ॥੧੯॥ ਕਿ ਪੈਮਾਂ ਸ਼ਿਕਨ ਬੇਦਰੰਗ ਆਮਦੰਦ ॥ ਮਿਯਾਂ ਤੇਗ਼ੋ ਤੀਰੋ ਤੁਫ਼ੰਗ ਆਮਦੰਦ ॥੨੦॥ ਬ ਲਾਚਾਰਗੀ ਦਰਮਿਯਾਂ ਆਮਦਮ ॥ ਬ ਤਦਬੀਰਿ ਤੀਰੋ ਤੁਫ਼ੰਗ ਆਮਦਮ ॥੨੧॥ ਚੁ ਕਾਰ ਅਜ਼ ਹਮਹ ਹੀਲਤੇ ਦਰ ਗੁਜ਼ਸ਼ਤ ॥ ਹਲਾਲ ਅਸਤ ਬੁਰਦਨ ਬ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦਸਤ ॥੨੨॥ ——————————(ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ )
Kindly see the second line of this para. It’s clearly written there that ki Dah Lak means ….that das lakh (one million), some historians have wrongly translated it as INFINITIVE.
And, what could my forty men do (at Chamkaur), when a hundred thousand men, unawares, pounced upon them? (19)
Your few historians who have only one motto to distort Sikh history are keen to reject all sources of moral victory of Khalsa which proved the words of 10th master as I will make sparrows break falcons, I will turn Jackals into Lions, I will make 1 fight 125000, then my name shall be Gobind Singh. Here these historians give wrong translation of DAH which is a persian word which means 10.
There are ample evidences to prove it. In Pakistani Punjab specially in Rawalpindi area, people still pronounce DAH for 10, even when pupils learn counting and the read PAHADE, they speak IK DAHYA DAHYA (10) DO DAHYA (20), then how could these historians give a wrong meaning?
Next Guru Gobind Singh fought 14 wars in his life and he won all but now these historians have one motto only to distort Sikh history and show Guru Gobind singh as a loser.
Now let us discuss one more thing. Why did the Moguls sieged the fortress of Chamkaur?
Whether they wanted to kill/arrest the Guru or kill everyone present in fortress?
If we find answer of both these questions, Moguls completely failed in their mission. Guru escaped unhurt but gave a heavy casuality to Moguls though his Sikhs got martyred but with three of his beloveds he successfully escaped unhurt from the heavy seige.
Is it not the victory of Guru and shame for Moguls who couldn’t arrest him? Does it adorn their shoulders or brings shame to their might, to which you and your historians call it defeat of Guru?
Please come out of bias thoughts. It was the power of Amrit given by Guru which till date inherits in veins of Khalsa and inspires them to sacrifice their life for country, religion and their honor.
1)- Just leave aside these 40 Sikhs in Chamkaur, do you have any match to Baba Deep Singh who was given Amrit by Guru himself and fought for many hours and covered a distance of about 8-9 kms after he was beheaded and defeated Moguls?
2)- What about 21 Sikhs in Saragarhi who got martyred when 10,000 Afridi pathans attacked at their fort? They died but after heavy casuality to Pathans as reported more then 200 Pathans died and 1000 seriously wounded?
3)- What about 200-250 unskilled Sikh youths who stopped advance of mighty Indian army and stopped its advance for 72 hrs? The infantry division couldn’t proceed an inch for 72 hrs and then surrendered before Tanks and heavy armor used?
If you can answer these question, then only stick to your biased thoughts that guru and Sikhs were defeated in Chamkaur. Don’t forget Moguls jeopardized in faith when they attacked after taking oath of Qoran.[1]AS Randhawa (talk) 10:01, 20 May 2015 (UTC)
Ajmer kesri
Ajmer Singh Randhawa.

Power of Amrit in Sikh religion.

Yesterday i posted on Guru Gobind Singh with his 40 Sikhs and 2 sons who fought with one million Mogul army. In support to verify this truth and on valor of Khalsa till date which is blessing to his Khalsa, i further continue with some more facts which are relevant to Amrit given by 10th master still inherits in veins of Khalsa and they have fancy for martyrdom to their country, honor and religion.

Kindly visit :


ਚਿੜੀਉਂ ਸੇ ਮੈਂ ਬਾਜ ਤੜਾਊਂ, ਗਿਦੜਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ੇਰ ਬਨਾਊਂ,
ਸਵਾ ਲਾਖ ਸੇ ਏਕ ਲੜਾਊਂ, ਤਬੈ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਕਹਾਊਂ॥

“Chirian to mein baaz tudaun,Gidran to mein sher banaun, Sawa lakh se ek ladaun, Tabe Gobind Singh Naam kahaun.”

I will make sparrows break falcons, I will turn Jackals into Lions, I will make 1 fight 125000, then my name shall be Gobind Singh.

Those historians who translate Dah Lak (one million) as infinitive, they are totally unaware of power of Amrit inherits in veins of khalsa given to them by 10th Master Guru Gobind Singh ji which till date inspires them to get martyred in battlefield.

1)-  I would like to ask these historian if the Mogul forces supported by Ranghars and hilly kings was infinitive or only 800 as they claim, what about 21 brave Sikh soldiers who fought against 10,000 Afridi pathans and all got martyred in Saragarhi on 12 Sep. 1897?

On 12th Sept. 1897, 21 Sikh soldiers of 36th Sikh Regiment were beseized by ten thousand Afreedi Pathans (who claims to be the descendants of mighty king Faridun of Persia) at Saragarhi near fort Lockhart, distt. Kohat of N W F Province (now in Pakistan). The fierce battle known by the natives as ‘Teera battle’ or Saragarhi battle was fought on  12th Sep. 1897 under the command of havildar Ishaer Singh who caused maximum casualities of the invaders. According to the accounts of Afreedi Pathans, more then two hundred pathans were killed in this battle and more then more then one thousand seriously injured. At the fag end of the battle only Havildar Isher Singh was left alone with twenty bodies of his brave fellow fighters Amritdhari Gursikh soldiers lying all around him. Unfrustrated by the attack of huge enemy, the  lone soldier fought  the battle for hours in the spirit of  Chardi-kalaa and showing exemplary courage unparallel in the history of wars, continued firing and fighting till the last drop of blood kept him alive. He and twenty of his other brave  Sikh soldiers practically proved in the battlefield the prophetic pronouncement of Guru Gobind Singh that’ Sava lakh se ek laraoon, Tabhai Gobind Singh naam kahaoon’, All these twenty one Sikh soldiers who laid down their lives heroically were awarded the highest gallantry award —— the INDIAN ORDER OF MERITT (IOM) equalent to existing PARAM VEER CHAKRA for their supreme valor and sacrifices by British govt. The highest gallantry awards were given on that day to 21 Sikh soldiers which were the highest in strength awarded for any single day anywhere in world.

2)- And leave aside valor of these 40 Sikhs or 21 Skhs martyrdom, is there any other example to Baba Deep Singh ji who fought and chased Moguls after he was beheaded and hold his beheaded head in his left hand and continued fighting? He fought for many hours and reached outskirts of old city of Amritsar (now known as gurudwara Shahidan at Chattiwind gate), after he covered a distance of about 8-9 kms? Then he threw his head in the periphery pf Darbar sahib which is about one kms from Gurudwara Shahidan as a crow flight?

Is there any match to this valor in Islam or any other faith?

3)- Why to go back in history? Let us take some examples from modern history.

Let us go through a brief narration of the brave Sikh soldiers of present day Indian Army from a retired Major General Mukeem khan of Pakistan army. What he has penned down about the Sikh soldiers, is available on page 250 in his book ‘Crisis of leadership’. This book is written by him about Indo-Pak war of 1971.

‘….the main reason of our defeat was Sikhs fighting facing us. We were helpless to do anything in front of them. Sikhs are very brave and they have great craving for martyrdom also. They fight so fiercely that they are capable to fight an army many times bigger than them,’

‘…..On 3rd December 1971 we fiercely and vigorously attacked the Indian army with our infantry brigade near Hussaini wala border. This brigade included Pakistan army’s fighter Panjabi regiment together with the Balooch regiment. Within minutes we pushed back the Indian army quite far back. Their defence fell under our control. The Indian army was retreating back very fast and Pakistani army was moving forward with a great speed. Our army reached near the Kausre-hind post. There was a small segment of Indian army appointed to defend the post and their soldiers belonged to the sikh regiment.

A small number of the Sikh regiment stopped our way forward like an iron-wall. They loudly greeted with the ovation of ‘Bole-so-Nihaal’, and attacked us like the blood thirsty hungry lions and hawks. All those soldiers were Sikhs. There was even a fierce and dreadful hand to hand battle. The sky filled with the roars of ‘Yaa Ali’ and ‘Sat –Sri-Akal’. Even in this hand to hand fighting the Sikhs fought so bravely that all our desires, aspirations and dreams were shattered.’

“…….In this war Lt. Colonel Gulab Hussain of Baloach regiment got killed. With him Major Mohammad Zaeef and Capt. Ari Alim also died.  It was difficult to count the number of our soldiers who got killed.

We were astonished to see the courage of those handful of Sikh soldiers. When we seized the possession of of three storey defence post made of concrete, the Sikh soldiers went onto the roof of the defence post and kept on persistently opposing us.. The whole night they kept on showering fires on us and continued shouting the loud ovation of Sat-Sri-Akal. These Sikh soldiers kept on the encounter till the next day, when the Pakistani tanks surrounded this post and bombarded it with guns. Those handful of Sikhs got martyred in this encounter while resisting us, but other Sikh soldiers then destroyed our tanks with the help of their artillery. Fighting with great bravery, they kept on marching forward and thus our army lost it’s foothold.”

“…..Alas a handful of Sikhs converted our great victory into a big defeat  and shattered our confidence and courage. The same thing happened with us in Dhaka (Bangla Desh). In the battle of Jaissur the Singhs opposed the Pakistani army so fiercely that our backbone was broken and our foothold was lost. This became the main and important reason of our defeat and Sikh’s fancy for martyrdom and mockery with death for the sake of safety and honor of the country, became the sole cause of their victory.

 4)- And then invasion of Indian army on Darbar Sahib in June 1984 in which handful, unskilled Sikh youths numbering in between 200-250 stopped advance of 50,000 strong Indian army for 72 hours? This is unimaginable but true. The total loss counted on hand in Amritsar was (Casuality 15307, wounded 17897).

The Indian army didn’t suffer this huge loss in all its battles fought with China and Pakistan.

This figure is provided by Major General KS Brar who himself took part in this invasion in his book ‘Saaka Neela Taara’

1984 statistics of Operation Bluestar

General Brar ——- when asked by reporters; if large number of Sikhs surrendered -HE SHOT Back that -“They fought very strongly-nobody surrendered”.

Then how could the Guru and his 40 disciples, committed Sikh soldiers were not able to fight with one million army? The number couldn’t scare them as in own words of Guru ….Sava lakh se ek laraoon, Tabhai Gobind Singh naam kahaoon’ was proved.

All doubts thus vanishes but a common human being can’t believe it. He can’t even think of fighting army but Sikhs are having fancy for martyrdom and mockery with death for the sake of safety and honor of the country and their religion.

Ajmer kesri

Humble servant of Panth:
Ajmer Singh Randhawa.




Historical evidence that 40 Sikhs and 10th Guru fought with one million Mogul army

Very strange that Muslims unnecessarily criticize on valor of Sikhs, their guru-Guru Gobind Singh who gave Amrit which inherits in the veins of khalsa and inspire them to get martyred in battlefield even this day also.

Recently I saw a post on Facebook where a Muslim used derogatory words against honor of 10th Master and criticized on his role in battle of Chamkaur Sahib and questions of presence of one million Mogul army in absence of any historical evidence. (Kindly see the evidence below in post). He further questioned that guru was on height and showered the arrows on Moguls and thus moguls couldn’t defeat khalsa.

My answer to him is in 1999, Pakistan took control of many peaks in Kargil including tiger hill but Indian army repulsed the attack and the enemy who had control on these peaks was killed and Indian army regained its control. Then why could the mighty mogul army in strength of one million was so helpless in front of guru and his 40 brave Sikhs that it couldn’t dare to face them?

He also criticizes on presence of one million Mogul army at Chamkaur Sahib and suggests to see the wikipedia or google search on battle of Chamkaur sahib.

To my surprise I once tried to edit wikipedia on this issue but some fake Sikh scholars who have published the books to distort Sikh history like HS Dilgeer had already given a reference from their published books and wikipedia was not ready to edit it.

Now I have a historical evidence with me. In Zafarnama-a letter written to Aurangzeb by guru Gobind Singh ji in which he mentions this strength in his own words. See as follows;
ਗੁਰਸਨਹ ਚਿਹ ਕਾਰੇ ਚਿਹਲ ਨਰ ॥ ਕਿ ਦਹ ਲਕ ਬਰਾਯਦ ਬਰੋ ਬੇਖ਼ਬਰ ॥੧੯॥
ਕਿ ਪੈਮਾਂ ਸ਼ਿਕਨ ਬੇਦਰੰਗ ਆਮਦੰਦ ॥ ਮਿਯਾਂ ਤੇਗ਼ੋ ਤੀਰੋ ਤੁਫ਼ੰਗ ਆਮਦੰਦ ॥੨੦॥
ਬ ਲਾਚਾਰਗੀ ਦਰਮਿਯਾਂ ਆਮਦਮ ॥ ਬ ਤਦਬੀਰਿ ਤੀਰੋ ਤੁਫ਼ੰਗ ਆਮਦਮ ॥੨੧॥
ਚੁ ਕਾਰ ਅਜ਼ ਹਮਹ ਹੀਲਤੇ ਦਰ ਗੁਜ਼ਸ਼ਤ ॥ ਹਲਾਲ ਅਸਤ ਬੁਰਦਨ ਬ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦਸਤ ॥੨੨॥
——————————(ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ )

Kindly see the second line of this para. It’s clearly written there that ki Dah Lak means ….that das lakh (one million), some historians have wrongly translated it as INFINITIVE.

Had I vowed even secretly on the book of my faith,
I would have withdrawn infantry and cavalry from the field. (18)

And, what could my forty men do (at Chamkaur), when a hundred thousand men, unawares, pounced upon them? (19)

 The oath breakers attacked them, of a sudden, with swords, arrows and guns. (20)

I had, perforce to join battle with thy hosts,

And I too fought with the muskets and arrows as best as I could. (21)

From Zafarnama.


You can read Guru Gobind Singh jee’s eye witness account of the Battle of Chamkaur in the Zafarnama, which can be downloaded from:

(Note: Guru jee wrote about the Battle of Chamkaur Sahib on pg. 7)


But when this letter was addressed and sent to Aurangzeb who was the king and supreme commander of Mogul army, how could there be a wrong number of presence of Mogul army mentioned? He (Aurangzeb) could object on it if it had been written falsely but he was so impressed from valor of Khalsa and the strong will of guru that he wished to have a meeting with guru to sort the issue forever, thus he invited Guru to meet in south (as he was proceeding south at that time). Guruji also proceed to meet him in south but soon he came to know of his sudden demise in Ahmadnagar. Unfortunately both couldn’t meet otherwise a different history would have written in India on that day.

These Sikhs fought with great valor, knowing well of their end but were so keen to get martyred in front of guru that they defeated Mogul army in every corner and set an unparallel valor in war history that none surrendered but got martyred and didn’t allow the Moguls to proceed even an inch forward from there place.

Guru jee saw that Nawab Wazir Khan wanted to take hold of the fort of Chamkaur in one attempt. The Nawab surrounded the fort with his armies. At this time the Singhs did a benti (request) to Guru Sahib that since there was no means of escaping the siege, for him to please escape with Sahibzadey. However Guru Sahib told them that there is no difference between the Singhs and the Sahibzadey. “You are all mine! We will be victorious and we will all be free.

Guru’s two sons got martyrdom in this battlefield but he was not shaken as he never discriminated in his own sons or Khalsa.

During the night, Bhai Daya Singh jee and Bhai Dharam Singh jee (two of the original Panj Piarey) along with Bhai Maan Singh jee and other singhs remained in the fort of Chamkaur Sahib. There were a total of 10 Singhs left. Now the Guru-roop Panj Piarey (Five Singhs) gave Hukam to Guru Sahib to leave the fort. Guru Sahib did not leave quietly.

On leaving, Guru Sahib blew his horn and stood on high ground and clapped his hands three times saying “Peeré Hind Rahaavat” (“The “Peer” of India is Leaving”).

But none dared to stop him.

And then he left the fortress.

Note: The mughal army and 22 hilly king’s forces were of 2.5.lacs, 1 lac Ranghars joined them, 2 lacs Pathan or Afghans also joined these forces. In area around Chamkaur Sahib local Gujjars joined Mughals in large nos which made total of 10 lacs.

The Aurangzeb kept 2 lacs troops under lahore due to fear of invasion of persian empire in earliest part of his rule.1 lac 50,000 troops were always there in Sirhind being the main milatary centre apart from these milatary bases the Mughal were able to mobile troops from Avadh, Agra the elite of troops. At that time Mughal India had Afghan military system.The Mughal system came from Afganistan. Punjab was the big state and was pillar of Mughal empire along with bengal and Avadhh. Apart from Mughala local Pathan tribes and rangars joined numbering 5 lacs.

The mughal forces that surrounded Guru ji at Anandpur Sahib consisted of forces from lahore under Zabardast Khan around 1.5 lacs as he was ordered by Emperor to collect all forces fro Majha to ATTACK.the hilly Kings under Ajmer Chand has 80,000 troops sirhind had 1 lac troops with 1 lac reserves and most important was the elite troops under Governor of Delhi the turkish musketeers and Most skilled Gunners in world 30,000 same troops were able to win many frontal battles for Mughals in south and in Rajputana. These battles were financed by hilly kings. Governor of Delhi was senior most official of Mughals after Emperor .The real commander in chief was Governor of Delhi who was killed on the first day of fighting in Chamkaur by an arrow of Guru ji. Other backed up forces of Kashmir, Avadh and Kabul but biggest surprise for the Sikhs was the sudden attack by 2 lacs Rangars at the other side of River Sirsa and followed up by 3 lacs Pathans and Gujjars who came volantarary for fighting .The enemy forces may be more than 10 lacs.

In deccan many times settlements were made and broken .The Punjab was located in main base of empire and Chamkaur saheb was surrounded on three sides up to 35 KM extending up to Kurali while seige was weak from side of Machiwara as certain no of population was loyal to Khalsa and had thick jungle with large moulds .Population is of litle significance in war. The punjab was second largest state after Bengal and Sirhind was commercial capital of asia like the present day Mumbai.

Firearms were also used some canon balls have been discovered from garhi Karseva these r available in Gurdwara sahib. In parivar vichhora spot mughals and hilly princes attacked from rear and 1 lac Ranghars blocked the path from front in heavy rain accross the sirsa river 2 to 3 lacs afgans armed with Zambuarh camel guns and matchlocks were waiting for Guru ji .
It was an unequal war at parivar vichora 2 mughal generels were killed by one to one fight with Guru ji one was struck by spear of Guruji another got his head swung 50 feet away by single strike of tegha of Guru ji I was shown the spot by Manager in 2005 .Ranghar chief was killed by Alam Singh NACHNA IT IS BELIEVED THAT ALAM SINGH NACHNA’s WIFE ATTAINED MARTYDOM AT PARIVAR VICHORA AFTER THE SAHEEDI OF BAHI UDAY SINGH JI. She was hit on her head by a canon ball and sprayed with gun shots this young lady was married recently .Alam Singh ji was instructer and weapon trainer of Sahibzadas and his father was the trainer of Guru ji .This family lost 13 members in battle of parivar vichora and Chamkaur saheb.

This was the valor of khalsa, if you leave a side the valor and martyrdom of these 40 Sikhs, Baba Deep Singh, one of the Sikh commanders who was initiated with Amrit by Guru Gobind Singh ji fought for many hours after he was beheaded near Amritsar fighting Moguls. He fought Moguls and chased them, forced them to evict Amritsar after his beheading and covered a distance of 8-9 kms before he entered in the boundry of old Amritsar city, he recited japuji sahib there and then threw his head from Chattiwind (now Gurudwara Shahidan, Amritsar) to the periphery of Darbar sahib which is nearly one km as crow flight.

Shahid Baba Deep Singh ji
Is there any match to his valor in Islam? If yes, give detail.

In the end, I would like to say these critics specially Muslims who are taught about miracles of their Nabis, Paigambars etc. only should learn to honor the masters of other faiths also.

It was Guru Nanak first Guru, founder of Sikh religion who went to Mecca and Mecca turned to honor him from his place.

Ajmer kesri

Ajmer Singh Randhawa.

Are you aware with this truth on Netaji Subhash Chandra Bose?


The Mukarji commission was set to find out the following facts as;

1- Whether Neta Subhash Chandra bose is dead or alive;

2- If he is dead, whether he dies in the plane crash, as alleged;

3- Whether the ashes in the Japanese temple are ashes of Neta ji;

4- Whether he has dies in any other manner at any other place and, if so, when and how;

5- If he is alive, in respect of his whereabouts.

Mr. Mukarji did an appreciable job in finding some of the facts like he established that Neta ji didn’t die in air crash in Taihoku, Taiwan and that the ashes in Japanese temple are not of Neta ji. So the point no 1, 2 and 3 are thus proved by him but he didn’t work hard to find out the answers of other points.

Now let us try to find the answers of remaining last two questions.

Mukarji had to answer of this question….4- Whether he has dies in any other manner at any other place and, if so, when and how;

To answer this question Mukarji had to see three persons on his list if out of these three who could be Neta ji or not. These persons were :

1- Swami Shardanand of Shoulmari ashram died at Dehra Dun,

2-  Bhagwan ji from Faizabadand and,

3- Sadhu Jyotirdev from Sheopurkalan(MP)

Here Justice Mukarji tried to hush up the mystery on death of Subhash bose. He went Dehra Dunto collect evidence but unfortunately or deliberately he didn’t visit his ashram at 194, Rajpur Road. No inquiry was made at that ashram, from nearby residents or any eminent persons in Dehra dunwho witnessed the cremation of Neta ji. He didn’t ask the administration to verify reports of draping the deadbody of said swami ji alias Neta ji in National Tri-color and give a 21 gun salute to the deceased before cremation to give FULL STATE AND MILITARY HONOR. No inquiry was made from the truck owner whose truck was hired to carry the body of neta ji. Why the deadbody of Neta ji was kept for 10 days before cremation by administration? Why a wireless message was sent by governor of UP to local police to escort the VIP? Why the identification and status of that VIP is never disclosed? Who were the eminent personalities visited there from India and abroad? Whether any family member was also present in funeral of Netaji? By whose orders the decision to drape the dead body in national Tri color was taken and who passed the order for a full state military honor to the former head of nation (nine axis countries had recognized) and to a former Commander of organized army? All these questions remained unanswered.

Mr. Mukarji just visited Dehra Dun. His visit was earlier informed to col. Pritam singh who was the president/ controller of ashram who was at his home at village Khairi, Doiwala about 30 kms from main city of dehra Dun. Mr. Mukarji went to his home and stayed overnight there, enjoyed his hospitality and came back, and closed his search at Dehra Dun.

Col. Pritam Singh was also abided by an oath to Neta ji to hide his identity and never to reveal it. He was a committed soldier and loyal to Neta ji. He denied Swami Shardanand as Neta ji.

Justice Mukarji was an experienced judge and retired from prestigious service. How could he blindly trusted Col. Pritam Singh without keeping him in question box?  I am just a follower of Neta ji and revealed many things. When I reached to meet col. Pritam Singh, he was not feeling well. He was 92 at that time and I was not in a position to insist him on to answer my questions so I was refraining myself to ask only important questions.

So I had decided to show him the said picture taken beside dead body of Pandit Jawaharlal Nehru at Teen Murti Bhawan, Delhi on 28th May 1964. I had got it framed and could be hanged on wall. So I covered the picture with a paper cutting but just exposed the face only to be viewed .We were three persons, myself, our chairman retd. DSP. Sh.Om Prakash Sharma and Sh.RN Sharma, ex-suptd of Lal Bahadur Shastri academy of IAS, Mussoorie.

Col. Pritam Singh being examined by Sh. RN Sharma;

pritam singh ji

We reached village Khairi where Col. Pritam singh was running a school in the name of subhash as Subhash academy. His son was also present there. He welcomed us and introduced to his father. After introduction, I took out the picture and asked Col. Pritam singh to recognize the person in picture. Though being an old person, he recognized immediately in first glance and replied promptly…NETA JI AUR KAUN? (Neta ji who else)?


Pahchaniye kaun

“MEN MAY LIE BUT CIRCUMSTANCES DO NOT” Viewers please compare both the pictures of Subhash for the evidence of identification.

My task was almost complete by this answer. I uncovered the picture and asked again if Neta ji died in 1945 then how was he seen in this picture which was taken after the death of Nehru in 1964? He was just stunned, speechless and could not believe. He was smart enough to escape from my questions but now he was caught. So he looked for a few seconds in my eyes and replied a bit rudely…immediately he turned from the track and said, ”Photo to koi bhi banaa saktaa hai.” I replied this is a real photo taken beside the dead body of the late Prime Minister Sh. J. N. Nehru in 1964. He further said… Go and ask Nehru or Edwina or go to Yarktusk Jail, Syberia where he was lodged in cell no 465.

Here he again approved me another fact that Neta ji was in Yarktusk Jail which was revealed earlier by …..who was also lodged in an adjoining cell in same jail. So he approved that Neta ji didn’t die in air crash. And he was alive. Neta ji was known in this jail as a monk KHILSAI MALANG. But before that we proceed ahead, let us whether this picture is really of Neta ji or the monk which was informed to khosla commission after 10 years. It’s to be noted that  after giving independence to India the British government published top-secret document about India in a book ‘Transfer of power 1943-47’ The British government was in possession of information that Subhash Chandra Bose didn’t die in air crash on 18th August 1945. This report would be made available in AD 2021.

In 1946, the central intelligence deptt. submitted a confidential report to viceroy Wavell that Subhash Chandra bose communicated wit Nehruand that he was living in Moscow under assumed name of “Gizai Malan”. The report claimed that this information was disclosed by the Russian ambassador in Kabul and the Russian vice-Counsel at Tehran. Indian ambassador in Russia, Satyanarain Sinha met Abani Mukarji’s son Goga who told him thatNeta ji was locked in the adjoining cell of his father under the name” Khisai Malang” in Gulag, Siberia.

The names GIZAI MALAN and Khisai Malanag are very similar while pronounced by a European.

Than I again started to ask some questions,he did not answer any of those but how could I had him escape so easily so I asked,” OK. If the saint (Swami Shardanand) was not Subhash, why all of you men from INA have joined his ashram only and became his disciples?” Here he found himself helpless and could not answer immediately. After silence for a few seconds, he replied,” due to his high spirituality.” I replied this was not a right answer. There are many saints of his cadre with high spirituality like pilot BABA , why not you INA men joined him or other so-called saints, Moreover not only you have become a disciple but all men from INA. Secondly what had motivated him that he went to Bengal from Dehra Dun to join Shaulmari Ashram as a disciple? Could not he find any other ashram in adjoining Rishikesh and Haridwar? Moreover being a Sikh i dared to ask him that Sikhs generally do not run around these sadhus because Sanyas is not permitted in Sikh religion.

I further asked him about his telegram sent to the President of India and copied to PM & home minister of India in which he alleged one Inder singh to grab the land of Shaulmari ashram at 194 rajpur road, dehra dun in which he mentioned that…”is ashram se bharat ke gaurav ke prashth jude hain…..’ means that the golden pages of India are connected with this ashram.

I asked to define this line but he didn’t answer. There is a coded message hidden in this line that the ashram has its linage with Neta ji and he reminded the high ups through this telegram and requested to be helped.

Please see the copy of telegram;


I insisted many times to disclose this, the meanings of this line. What was that pride (the secret pride) he mentioned but every time his reply was that Swamiji was a man of high spirituality though he did not disclose the real identity.

He might not disclosed but it was already made to public by Sh. Uttam Chand Malhotra in July 1962, and earlier by Maj. Satya Gupta in a press conference at Calcutta in Feb.1962 after he met Swamiji alias Netaji and disclosed that Swami Shardanandji of Shaulmari Ashram was in fact Netaji Subhash Chandra Bose. It was only indicated in telegram. (See picture above).

On the basis of the complaint to hon’le president and Prime Minister of India by Col. Pritam Singh, Mr. O. P. Sharma also lodged a complaint on land grabbing. The District Magistrate/collector initiated the inquiry. The inquiry officer sent back the report without recording any statement of the complainant Sh. O. P. Sharma, and filed the remark that with his inquiry it does not prove and no proof of Swamiji’s being as Netaji could be found and land grabbing by one Inder Singh Khatri was found baseless. It was purchased by him from the real owners in 2001. Col. Pritam Singh denied the charges made by him and also did not commit that Swamiji /Netaji was one person. So the charges made in complaint were found baseless. No action was taken against the land grabber Inder Singh.

This officer was not appointed to find the facts if Swamiji/ Netaji was one person. In his opinion there was no need of any commission to probe as he himself had given the verdict. He was deployed to inquire the charges of land grabbing. Nothing else. he was not concerned if Late Swamiji was Netaji or not but he should have gone on the contents of the complaint and of allegations made within.

The three commission whatsoever declared after a long probe in diffrent countries, a police inspector did the same work in just one inquiry. The matter was closed after this and final report was submitted. What a great idea?

The meeting ended after about 2 hrs. My conclusion of this interview is that, not only Netaji made any commitment to the Govt. of India and Russia before his release and his re-entry to India, his motherland, but he also did commit on behalf of all his men from INA that no one will ever disclose his identity. They (INA men) have taken an OATH OF SECRECY before him to not to disclose that Swami Shardanand is none other than Netaji Subhash Bose. These Men from INA, are true soldiers who being abided by their oath, shall never disclose the evidence of identity of there Supreme Commander. Result whatsoever may be.

No doubt they are loyal, dedicated and true soldiers. Any nation of having such dedicated soldiers, having spirit like them, the saviors of nation, would feel proud upon them and his strength of dedicated army but I am sorry to say they are loyal to Subhash only. This was also a reason they were not adjusted in Indian army after independence. The Govt. was feared, that in future they could be provoked and revolt in favor of Subhash. On the recommendation of Lord Mountbatten,and agreed by Nehru, a precondition for independence the INA soldiers were not re-inducted into the Indian Army.

The same question was asked from Anuj Dhar but he had no answer.

Anujdhar & Co have been propagating false things like Veera Dhammvara story……So sharing these crucial pieces of info here…To be Thrown on their face :



(B) This monk is Netaji Subhas Chandra Bose, without any shadow of doubt…Why are we so convinced?

ANSWER : In the month of May,1964,when the entire Nation was harping the same note,when the the issue raised to an international height, when the Govt of India was at a total loss,what could have been done to settle everything very easily?…the answer is very simple!…that so called ‘Cambodian Monk’ could have been brought in public immediately…as this so called ‘Cambodian Monk’ was a V.I.P,the Govt had full knowledge about his identity,whereabouts…had that so called ‘Cambodian Monk’ been summoned by Govt and had this photograph been showed alongside the monk,then everybody would surely have accepted that the Monk beside Nehru was not Netaji at all but this so called ‘Cambodian Monk’…now,how long does it take to fly in that monk from any corner of the World?…24 hours, 48 hours, 1 week, 2 weeks, maximum 1 month…he arrived after 10 long years…a decade!!…during the final sessions of Khosla commission in 1974…there he made some funny comments: I was amused blah blah blah…our question is my dear Cambodian Monk, where had you been all these years?…An Entire Decade!!!

The Governments of India have been playing and will surely play a little longer…After that?

The Incident In Detail – On 28/05/1964,Netaji, along with some Buddhist Monks arrived at the Teen murthy Bhawan(the mortal body of Nehru was kept there) on three taxis…time was approx 11am… Shri Gulzarilal Nanda was then the interim Prime Minister of India…Shri Lal Bahadur Shastri was given the responsibility to welcome/handle V.I.P Guests… From the taxi, Netaji sent an envelope to Shri Shastri and Shri Shastri came running to welcome him… Then Lal Bahadur ji and Netaji went inside the Teen Murthy Bhawan… After sometime, Shri Shastri ji escorted Netaji back to the taxi… After that Netaji arrived beside Nehru’s body and offered a giant garland of roses as homage… Netaji also added a note to the garland in English…The note said,”Another name of Jawaharlal Nehru is courage.Let us confront the crisis of our nation for the future of India”…The note was undersigned as ‘Subhas Chandra Bose’.

Now, let us discuss about the consequences of that documentary film… It gave rise to a huge uproar across the country… Not only did it shook India,waves hit beyond Indian boundary… 80 Members of Parliament visited PM Shri Lalabahadur Shastri and proclaimed that the Monk was Netaji Subhash Chandra Bose, without any shadow of doubt… Shastriji could not reply anything ever!… This photograph also sent a ripple in England… It was published in very important newspapers like Daily Mail, London Times etc, with a caption – ‘Tell India! Who is this Swamiji!’.

Now, what did the Govt of India do?…They had been shaken to such an extent that the part of that film was totally censored…As I have earlier mentioned that the documentary film(film number-816B) has been a big headache for the Govt of India,they wanted to bury it once and for all…In that effort, a so called ‘Cambodian Monk’ called Veera Dhammavara (Deponent number 224) was sent to the Khosla commission in 1974 during the final session,to misguide/bluff the commission…Veera Dhammavara story turned out to be a superflop,as it should! 

So its clear that the monk was none other then Neta ji only. His picture was recognized by Col. Pritam singh and almost every Indian in first glance approves it.

Read more at:

Ajmer kesri

Presented by: Ajmer Singh Randhawa.

Secret of Sikh greeting – Waheguru ji ka Khalsa Waheguru ji ki fateh

Daman Welcome ji (3)

In fact when i see the anti Dasam Granth lobbiests who demand only documented evidences but use this greeting also without having knowledge on source of this greeting. I better decided to share it with you. This is also recorded by those writers who contributed in giving references of baani of Dasam granth in their writings. Here they do not find any answer to criticize Dasam Granth. So Khalsa ji know this secret also. The Khalsa is Akal ki fauj – God’s own army created to fulfil the divinely ordained mission of Gurus – ‘Dharam chalavan, sant ubaran, dust sabhan ko mul uparan’ (to uphold dharma, protect the saintly and uproot the wicked). ‘Wahe Guruji ka Khalsa; Wahe Guruji ki Fateh’ – ‘Hail the Khalsa who belongs to the Lord; Hail the Lord to whom belongs victory.’ Sri Guru Gobind Singh Ji, once said that those who reply to WAHEGURU JI KA KHALSA with WAHEGURU JI KI FATEH to them I (10th Guru) have my face pointing towards them. Those who do not reply to Gurfateh with Fateh to them I (Guru JI) turn my back.

A historical evidence in which it gets proved that Guru Gobind Singh ji gave this greeting to his Khalsa on it’s creation in Anandpur Sahib in 1699.

“Guru Ji cleaned up the blood from the five bodies and heads, and even washed the floor, then the Guru of these infidels stitched one head with another body, one by one, this process took about three hours. Then he covered these dead bodies with white sheets. The Guru of these infidels then took a cauldron made from stone and put an iron wok (bowl) without handles on top of it. He then poured water into the wok and started preparing “Amrit” (aab-e-hyat- elixir of life).

The infidel Guru kept churning the water with his double-edged sword and kept on reciting his kalma (Gurbani). This process went on for 1 – 1/2 to 2 hours. During this time a lady came from Guru’s house and put something in that water. Now the Amrit was ready.

From the corpses he took the covering sheets off. First he sat on the head side of Daya Ram and poured Amrit into his mouth, then poured some into his head and then sprinkled some in his eyes, and then he asked the dead body to say waheguru ji ka khalsa waheguru ji ki fateh. As if on his Gurus command, Daya Ram got up and repeated in his bold voice, Waheguru ji ka khalsa  waheguru ji ki fateh. It appeared that in the entire congregation everybody was so stunned that it seemed like no one was breathing. There was pin-drop silence. All the present were mesmerized with their Guru’s miracle. In the same manner one after another the Guru made the other four alive too.”

[ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਓਹਨਾ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੜਦਾ ਚੂਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦਯਾ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਬੈਠ, ਮੁੰਹ ਖੋਲ ਆਬ-ਏ-ਹਿਯਾਤ ਓਸ ਦੇ ਮੁੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ! ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, ‘ਬੋਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ !!’ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਦਇਆ ਰਾਮ ਉਠ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ, ‘ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ !!’ ਬੋਲਿਆ ! ਭਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸਕਤੇ ਦਾ ਆਲਮ ਛਾ ਗਿਆ ! ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਨਸਾਨਾ ਦੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਆਦਮੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਉਤੇ ਮੁਗਧ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਕੀਲੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਸਨ ! ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਓਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯ੍ਕੇਬਾਦ ਦੀਗਰੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਓਹਨਾ ਚੌਹਾਂ ਨੂ ਵੀ ਆਬ-ਏਹਿਯਾਤ ਪਿਲਾ, ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਉਤੇ ਆਬ-ਏ-ਹਿਯਾਤ ਛਿੜਕ ਬੋਲ, ‘ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ !! ‘ਬੁਲਾ ਓਹਨਾ ਨੂ ਵੀ ਮੁੜ ਜਿੰਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ !]

By Abu Ulla Turrani, spy of Aurangzeb in his last report on Amrit initiation ceremony to khalsa in 1699, he too initiated into khalsa and given a new name as AJMER SINGH.

Ajmer kesri

Panth da daas; Ajmer Singh Randhawa.

Sikhs, their Keshas (hairs) and their pride Turban.


ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਨੰਗੇ ਸਨ, ਉਸ ਠੰਡੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਸੀ? ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਗੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਠੰਡ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਰਸਤਾ ਕੰਡਿਆਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਜੋੜੇ ਪਾਈ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁ੍ਰੁ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਫੁਰਮਾਇਆ, ਅੱਗੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸੂਰਮੇ ਸ਼ਹੀਦਾ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਹਾਂ ਪਈਆ ਹੋਈਆਂ ਹਨ: ਜੰਗ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੱਟਾਂ ਲੱਗਦਿਆਂ, ਡਿਗਦਿਆ ਕਈਆਂ ਦੇ ਦਸਤਾਰੇ ਉਤਰ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਵਿਸਰ ਭੋਲੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਜੁੱਤੀ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈ ਉਹਨਾਂ ਪੁਨੀਤ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਪਾਵਨ ਰੋਮਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਛੱਟੇ ਲਗਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ–ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੱਤੀ ਛੂਹ ਹੋ ਜਾਵੇ ,ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਜੋੜੇ ਨਹੀ ਪਵਾਂਗਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਤਨਾ ਵੀ ਦੁਖ ਤਕਲੀਫ਼ ਕਿਉਂ ਨਾ ਝੱਲਣੀ ਪਵੇ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਜੋੜੇ ਨਹੀ ਪਾਏ ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਨਿਕਲੇ। ਸਰਦੀ ਦੀ ਰਾਤ ਸੀ ਤੇ ਕੰਡਿਆਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਤੱਕ ਪੁਜਣ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਮਲ ਚਰਣਾ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਕੰਡਿਆਂ ਨੇ ਛਲਨੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਇਸ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਗੋਲਿਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ।

ਇਸ ਸਾਖੀ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਲਈ ਕੇਸ ਕਿਤਨੀ ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ । ਧੰਨ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਰਬੰਸਦਾਨੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂ ਕੋਟਮ ਕੋਟ ਪ੍ਰਣਾਮ !

 Article of Faith (TURBAN)

By:- Major-Gen. KULWANT SINGH (Retd.)

During World Wars I and II, 83,055 Sikh soldiers laid down their lives, and 1,09,045 were wounded while fighting as part of British Indian Army.

All of them wore turbans without exception, refusing to wear steel helmets, despite the protection these offered. Nothing could make them wear helmets. When ordered to do so, the Sikhs disobeyed, which often meant “collective insubordination – mutiny”, with serious consequences. The intensity of war also could not lure them to wear helmets.

During World War 1 in 1915, 14th Sikh was involved in intensehand-to-hand fighting at Gallipoli in Turkey. The battalion lost 371 officers and soldiers. The Sikhs refused to give up even an inch of ground. The enemy trenches were found blocked with the bodies of turbaned Sikhs, who died while fighting at close quarters.

Yet another saga of Sikh valour was the battle fought while defending Saragarhi in Afghanistan on September 12, 1897, by 21 Sikh soldiers of the 4th battalion (then 36th Sikh) of the Sikh Regiment. The Sikhs who died bravely with the spirit of “last man last round,” wore turbans throughout fighting against almost 10,000 Afghan tribals. It is one of the eight greatest stories of “collective bravery” acknowledged and published by UNESCO. All the 21 Sikhs were posthumously decorated for outstanding bravery in the face of enemy with the highest award then given to Sikhs and Indians – The Indian Order of Merit, equivalent to the Victoria Cross, and present-day Paramvir Chakra.

One of the important cases of refusing to wear helmets, or even to carry these, was related to Sikhs of the 25th MT Coy of RIASC (present day ASC – Army Supply Corps), forming part of the 4th Indian Division. This unit moved from Meerut to Egypt as soon as the war started. After their arrival in Egypt, troops, including Sikhs, were issued steel helmets, and were ordered to wear these instead of turbans, as they offered better protection against head injuries. Sikhs found a good cause in disobeying orders to wear helmets. They refused to touch helmets, and kicked them in the presence of the British officers. Hindus and Muslims did not join the Sikhs in this revolt.

Major Shirton, the Commanding Officer of the company, was determined to teach the Sikhs a lesson, and make them wear helmets instead of turbans; it became a prestige issue for him. He tried all methods to  convince the Sikhs to wear helmets. When he failed, he threatened  them with dire consequences by reading the relevant orders on disobeying a lawful command, especially during war; the punishment could be death. All officers in the chain of command addressed Sikhs, including the Brigade and Divisional Commander, but no one could convince the Sikhs, who were willing to be shot dead, rather than wear helmets instead of turbans.

At one time, Major Shirton brought armed soldiers, who aimed at the agitating Sikhs, and threatened to shoot them if they continued activities like disobeying orders and shouting slogans against the British Government. The Sikhs challenged him to open fire. It was obviously a ploy to threaten the weak ones. The British knew that any shooting at this crucial stage of the war would spread the mutiny in many other units. Ultimately, the British tried their old trick to break the unity by segregating the soldiers on the basis of religion.

The Sikhs, Muslims and Hindus were shifted to different barracks.

Most of the Sikh soldiers were educated; they argued their case with senior officers logically to make them see reason. They argued that turbans offered as good a protection as helmets from artillery shells and aerial bombardment, if not better. No other headgear could take proper care of hair, which is sacred to a Sikh.

Sikh history is full of examples where Sikhs have sacrificed their lives for the sake of the turban. “You may take off my head, not my turban.” The Sikhs concluded their arguments with a tone of finality.

“For Sikhs, the turban was made mandatory by Guru Gobind Singh, who singularly excluded wearing of any other headgear except the turban.”

The summary court marshal tried 58 Sikhs in December, 1939, at Egypt. Even at this stage, before promulgating the sentence, it was announced that all those who go back to their work will be forgiven  for their mistake, will not be punished, and no harm will be done to their careers. No Sikh was willing to stop the turban agitation, and stood steadfast. “No helmets, death acceptable.”

Beside the RIASC mutiny, there were many such rebellions over the controversy of turban vs. helmets. The pattern followed by the mutineers as well the military authorities was almost similar to the RIASC mutiny. The 31st Battalion of the Punjab Regiment moved from Jhansi for operations in Egypt. After two months of training in desert warfare, the battalion was ready for operations. Subedar Ujjagar Singh of Pattu Hira Singh (Ferozepore), along with his company comprising of Doaba Sikhs, refused to wear steel helmets. However, the Sikh company did a splendid job, capturing hundreds of Italian prisoners with negligible causalities to turbaned Sikhs.

Yet in another case, Sikhs of the 12th Heavy Regiment of the Royal Artillery Hong Kong Battery, and some Sikhs of the Hong Kong Garrison refused to wear steel helmets, and were charged with mutiny. A military court marshal sentenced them to seven years’ penal servitude in 1941.

All 200 Sikh soldier prisoners at the cellular jail refused to wear helmets while rehearsing precautions against expected Japanese air raids at Andaman Islands. These mutineers were extremely defiant and were punished with lashes, flogging and deprivations. Yet, no Sikh soldier wore a helmet.

Alarmed at the number of incidents, many senior British officers, who had served with the Sikhs, started to educate British young officers on the turban issue, supporting the Sikhs for not wearing helmets. Consequently, by the middle of 1942, orders were passed not to force Sikh soldiers to wear helmets.

The Turban is an article of faith that has been made mandatory by the founders of Sikhism, having immense spiritual as well as temporal significance, increasing a commitment to Sikhism, making a Sikh a more disciplined and virtuous person. It is a symbol of courage, self-respect, dedication, piety and sovereignty. It is intertwined with Sikh identity. Anyone who orders a Sikh soldier to take off his turban and wear a steel helmet just because it purportedly offers better protection to his head, clearly does not understand the Sikh’s psyche, and his attachment to his turban.

ਆਮ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸਿੱਖ ਮੁੰਡੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਏ ਵੀ ਕੇਸ ਨਹੀ ਕਟਵਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਸਾਂ ਉੱਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ ਕੋ ਅੱਗੋਂ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ,ਰੱਖ ਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬੜ੍ਹੀ ਤੜੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਸਕੂਲਾਂ ਕਾਲਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਟੋਪੀ ਪਾ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਚੁਸਤ ,ਸਮਾਰਟ ਤੇ ਫੁਰਤੀਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ । ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਾਵੇ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲੋਹ ਟੋਪ ਨਹੀ ਪਾਇਆ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੇਵਲ ਦਸਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕੇਸਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਹਰ ਸਿੱਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:–

“” ਹੋਇ ਸਿੱਖ ਸਿਰ ਟੋਪੀ ਧਰੈ
ਸਾਤ ਜਨਮ ਕੁਸ਼ਟੀ ਹੋਇ ਮਰੈ ।””

ਸੋ ਅਜਿਹੇ ਮਨ-ਮਤੀਏ ਨੂੰ ਸੱਤ ਜਨਮ ਕੋਹੜੀ ਹੋ ਕੇ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਗੋਯਾ ਕੇਸਾਂ ਤੇ ਟੋਪੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਵੇਂ ਵਰਜਦੇ ਹਨ:–

“” ਮੋਹਰ ਤੁਰਕ ਕੀ ਸਿਰ ਧਰੈ
ਲੋਹ ਲਗਾਵਹਿ ਚਰਨ ।
ਕਹੈ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਲ ਜੀ ,
ਫਿਰ ਫਿਰ ਹੋਇ ਤਿਸ ਮਰਨ ।”””

 “ਕੇਸਾ ਕਾ ਕਰਿ ਬੀਜਨਾ ਸੰਤ ਚਉਰੁ ਢੁਲਾਵਉ ਸੀਸੁ ਨਿਹਾਰਉ ਚਰਣ ਤਲਿ ਧੂਰਿ ਮੁਖਿ ਲਾਵਉ (ਹੇ ਭਾਈ! ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਹਰ ਕਰੇ ਤਾਂ) ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਪੱਖਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੰਤ ਨੂੰ ਚੌਰ ਝੁਲਾਂਦਾ ਰਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੰਤ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਿਵਾਈ ਰੱਖਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਲਾਂਦਾ ਰਹਾਂ।”

ਕਬੀਰ  ਮਨੁ  ਮੂੰਡਿਆ  ਨਹੀ  ਕੇਸ  ਮੁੰਡਾਏ  ਕਾਂਇ  ॥   ਜੋ  ਕਿਛੁ  ਕੀਆ  ਸੋ  ਮਨ  ਕੀਆ  ਮੂੰਡਾ  ਮੂੰਡੁ  ਅਜਾਂਇ  

  1. “ਰਹਿਣੀ ਰਹੈ ਸੋਈ ਸਿਖ ਮੇਰਾ ॥ ਉਹ ਠਾਕੁਰੁ ਮੈ ਉਸ ਕਾ ਚੇਰਾ ॥ ਰਹਿਤ ਬਿਨਾਂ ਨਹਿ ਸਿਖ ਕਹਾਵੈ ॥ ਰਹਿਤ ਬਿਨਾਂ ਦਰ ਚੋਟਾਂ ਖਾਵੈ ॥ ਰਹਿਤ ਬਿਨਾਂ ਸੁਖ ਕਬਹੁੰ ਨ ਲਹੇ ॥ ਤਾਂ ਤੇ ਰਹਿਤ ਸੁ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਰਹੈ ॥”

    Gurpratap Suraj Prakash Granth, Rut 3, Adyai 19
    ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗ੍ਰੰਥ, ਰੁਤ ੩, ਅਧਿਆਇ ੧੯
    ਸ਼ਸਤ੍ਰਨਿ ਕੋ ਨਿਤ ਪ੍ਰਤਿ ਅੱਭਯਾਸਹੁ । ਨਹੀਂ ਤੁਰਕ ਪਰ ਉਰ ਬਿਸਵਾਸਹੁ ।
    ਕੇਸਨ ਅਦਬ, ਨ ਕਛ ਬਿਨ ਰਹਿਨਾ । ਅਰਧ ਨਾਮ ਸਿੰਘਨਿ ਨਹਿਂ ਕਹਿਨਾ ॥੩੭॥
    Always, with love, train with your weapons [Shastarvidiya], and do not ever trust a Turk. Always respect your Kes and always wear your Kachera. Do not call a Singh by his half name [without adding Singh].

    “ਨਿਜ ਪੰਥ ਚਲਾਇਓ ਖਾਲਸਾ ਧਰਿ ਤੇਜ ਕਰਾਰਾ॥ ਸਿਰ ਕੇਸ ਧਾਰਿ ਗਹਿ ਖੜਗ ਕੋ ਸਭ ਦੁਸਟ ਪਛਾਰਾ॥ ਸੀਲ ਜਤ ਕੀ ਕਛ ਪਹਰਿ ਪਕੜੋ ਹਥਿਆਰਾ॥ ਸਚ ਫਤੇ ਬੁਲਾਈ ਗੁਰੂ ਕੀ ਜੀਤਿਓ ਰਣ ਭਾਰਾ॥ ਸਭ ਦੈਤ ਅਰਿਨਿ ਕੋ ਘੇਰ ਕਰਿ ਕੀਚੈ ਪ੍ਰਹਾਰਾ॥ ਤਬ ਸਹਿਜੇ ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਜਗਤ ਮੈ ਗੁਰੁ ਜਾਪ ਅਪਾਰਾ॥ ਇਉਂ ਉਪਜੇ ਸਿੰਘ ਭੁਜੰਗੀਏ ਨੀਲ ਅੰਬਰ ਧਾਰਾ॥

    But before that Sikh gurus condemned the Jogis who had these long hairs but begged everywhere so the denouncing of world in prohibited in Sikh religion and the YOGA is not recognized;
    Kindly see this also,

    ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ Salok mėhlā 1.
    ਸਿਰੁ ਖੋਹਾਇ ਪੀਅਹਿ ਮਲਵਾਣੀ ਜੂਠਾ ਮੰਗਿ ਮੰਗਿ ਖਾਹੀ ॥ They pluck the hair out of their heads, and drink in filthy water; they beg endlessly and eat the garbage which others have thrown away.
    ਫੋਲਿ ਫਦੀਹਤਿ ਮੁਹਿ ਲੈਨਿ ਭੜਾਸਾ ਪਾਣੀ ਦੇਖਿ ਸਗਾਹੀ ॥ They spread manure, they suck in rotting smells, and they are afraid of clean water.
    ਭੇਡਾ ਵਾਗੀ ਸਿਰੁ ਖੋਹਾਇਨਿ ਭਰੀਅਨਿ ਹਥ ਸੁਆਹੀ ॥ Their hands are smeared with ashes, and the hair on their heads is plucked out-they are like sheep!
    ਮਾਊ ਪੀਊ ਕਿਰਤੁ ਗਵਾਇਨਿ ਟਬਰ ਰੋਵਨਿ ਧਾਹੀ ॥ They have renounced the lifestyle of their mothers and fathers, and their families and relatives cry out in distress.
    ਓਨਾ ਪਿੰਡੁ ਨ ਪਤਲਿ ਕਿਰਿਆ ਨ ਦੀਵਾ ਮੁਏ ਕਿਥਾਊ ਪਾਹੀ ॥ No one offers the rice dishes at their last rites, and no one lights the lamps for them. After their death, where will they be sent?
    ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਦੇਨਿ ਨ ਢੋਈ ਬ੍ਰਹਮਣ ਅੰਨੁ ਨ ਖਾਹੀ ॥ The sixty-eight sacred shrines of pilgrimage give them no place of protection, and no Brahmin will eat their food.
    ਸਦਾ ਕੁਚੀਲ ਰਹਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਮਥੈ ਟਿਕੇ ਨਾਹੀ ॥ They remain polluted forever, day and night; they do not apply the ceremonial tilak mark to their foreheads.
    ਝੁੰਡੀ ਪਾਇ ਬਹਨਿ ਨਿਤਿ ਮਰਣੈ ਦੜਿ ਦੀਬਾਣਿ ਨ ਜਾਹੀ ॥ They sit together in silence, as if in mourning; they do not go to the Lord’s Court.
    ਲਕੀ ਕਾਸੇ ਹਥੀ ਫੁੰਮਣ ਅਗੋ ਪਿਛੀ ਜਾਹੀ ॥ With their begging bowls hanging from their waists, and their fly-brushes in their hands, they walk along in single file.
    ਨਾ ਓਇ ਜੋਗੀ ਨਾ ਓਇ ਜੰਗਮ ਨਾ ਓਇ ਕਾਜੀ ਮੁੰਲਾ ॥ They are not Yogis, and they are not Jangams, followers of Shiva. They are not Qazis or Mullahs.
    ਦਯਿ ਵਿਗੋਏ ਫਿਰਹਿ ਵਿਗੁਤੇ ਫਿਟਾ ਵਤੈ ਗਲਾ ॥ Ruined by the Merciful Lord, they wander around in disgrace, and their entire troop is contaminated.
    ਜੀਆ ਮਾਰਿ ਜੀਵਾਲੇ ਸੋਈ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ਰਖੈ ॥ The Lord alone kills and restores to life; no one else can protect anyone from Him.
    ਦਾਨਹੁ ਤੈ ਇਸਨਾਨਹੁ ਵੰਜੇ ਭਸੁ ਪਈ ਸਿਰਿ ਖੁਥੈ ॥They go without giving alms or any cleansing baths; their shaven heads become covered with dust.

ਭਾਵੇਂ ਲਾਂਬੇ ਕੇਸ ਕਰ ਭਾਵੇਂ ਘਰੜ ਮੁੰਡਾਏ, that was when Khalsa was not created and this was a remark on ritualistic Hindu Brahmins, we Sikhs keep keshas as mandatory five article of faith.

And see the importance of Keshas in Chrishtianity;


Reprinted from Orthodox Life – Vol. 46, No. 5 – October 1996

The question of the appropriateness of long hair and beards is frequently put to traditional Orthodox clergy. A comprehensive article appeared in Orthodox Life concerning clergy dress in the J./F. 1991 issue. At this time we would like to address the topic of clergy appearance, i.e. hair and beards.

Anyone looking at photographs and portraits of clergy in Greece, Russia, Rumania, and other Orthodox countries taken in the early twentieth century will notice that almost without exception both the monastic and married clergy, priests and deacons, wore untrimmed beards and hair. Only after the First World War do we observe a new, modern look, cropped hair and beardless clergy. This fashion has been continued among some of the clergy to our own day. If one were to investigate this phenomenon in terms of a single clergyman whose life spanned the greater part of our century one would probably notice his style modernize from the first photographs up through the last.

There are two reasons given as an explanation for this change: it is said, “One must conform with fashion, we cannot look like peasants!” Or even more absurd, “My wife will not allow it!”. Such reasoning is the “dogmatic” line of modernists who either desire to imitate contemporary fashion (if beards are “in,” they wear beards, if beards are “out,” they shave), or are ecumenically minded, not wanting to offend clergy in denominations outside the Orthodox Church. The other reason is based on a passage of Holy Scripture where Saint Paul states, Both not even nature itself teach you, that, if a man have long hair, it is a shame unto him? (I Cor. 11:14) In answer to the first justification, Orthodox tradition directly condemns Modernism and Ecumenism. It is necessary however to deal in more detail with the argument that bases its premise on Holy Scripture.

Orthodox Christian piety begins in the Holy Tradition of the Old Testament. Our relationship to the Lord God, holiness, worship, and morality was formed in the ancient times of the Bible. At the time of the foundation of the priesthood the Lord gave the following commandments to the priests during periods of mourning, And ye shall not shave your head for the dead [a pagan practice] with a baldness on the top; and they shall not shave their beard… (Lev. 21: 5), and to all men in general, Ye shall not make a round cutting of the hair of your head, nor disfigure your beard (Lev. 19:27). The significance of these commandments is to illustrate that the clergy are to devote themselves completely to serving the Lord. Laymen as well are called to a similar service though without the priestly functions. This out ward appearance as a commandment was repeated in the law given to the Nazarene, a razor shall not come upon his head, until the days be fulfilled which he vowed to the Lord: he shall be holy, cherishing the long hair of the head all the days of his vow to the Lord… (Numbers 6:5-6).

The significance of the Nazarene vow was a sign of God’s power resting on the person who made it. To cut off the hair meant to cut off God’s power as in the example of Samson (see Judges 16:17-19). The strength of these pious observances, transmitted to the New Testament Church, were observed without question till our present times of willfulness and the apostasy resulting from it. Why, one might ask, do those Orthodox clergymen, while rejecting the above pious ordinances about hair, continue to observe the custom of granting various head coverings to clergy, a practice which also has its roots in the ancient ordinances of the Old Testament (cf. Ex. 24:4-6) and the tradition of the early Church (see Fusebius and Epiphanius of Cyprus concerning the miters worn by the Apostles John and James)?

The Apostle Paul himself wore his hair long as we can conclude from the following passage where it is mentioned that “head bands,” in Slavonic, and “towels” touched to his body were placed on the sick to heal them. The “head bands” indicate the length of his hair (in accor dance with pious custom) which had to be tied back in order to keep it in place (cf. Acts 19:12). The historian Egezit writes that the Apostle James, the head of the church in Jerusalem, never cut his hair (Christian Reading, Feb. 1898, p.142, [in Russian]).

If the pious practice among clergy and laity in the Christian community was to follow the example of the Old Testament, how then are we to understand the words of Saint Paul to the Corinthians cited earlier (I Cor. 11:14)? Saint Paul in the cited passage is addressing men and woman who are praying (cf. I Cor. 11:3-4). His words in the above passages, as well as in other passages concerning head coverings (cf. I Cor. 11: 4-7), are directed to laymen, not clergy. In other passages Saint Paul makes an obvious distinction between the clerical and lay rank (cf. I Cor. 4:1, I Tim. 4:6, Col. 1:7, and others). He did not oppose the Old Testament ordinance in regard to hair and beards since, as we have noted above, he himself observed it, as did Our Lord Himself, Who is depicted on all occasions with long hair and beard as the Great High Priest of the new Christian priest hood.

In our passage noted previously, Both not even nature itself teach you, that, if a man have long hair, it is a shame unto him? (I Cor. 11:14) Saint Paul uses the Greek word for “hair.” This particular word for hair designates hair as an a ornament (the notion of length being only secondary and suggested), differing from the anatomical or physical term for hair.1 Saint Paul’s selection of words emphasizes his criticism of laymen wearing their hair in a stylized fashion, which was contrary to pious Jewish and Christian love of modesty. We note the same approach to hair as that of Saint Paul in the 96th canon of the Sixth Ecumenical Council where it states: “Those therefore who adorn and arrange their hair to the detri ment of those who see them, that is by cunningly devised intertwinings, and by this means put a bait in the way of unstable souls 3

In another source, The Eerdmans Bible Dictionary, we read the follow ing concerning the Old Testament practice: “To an extent, hair style was a matter of fashion, at least among the upper classes, who were particularly open to foreign [pagan] influence. Nevertheless, long hair appears to have been the rule among the Hebrews (cf. Ezek. 8:3), both men and women”2 (cf. Cant 4:1; 7:5). Thus we observe that cropped or stylized hair was the fashion among the pagans and not acceptable, especially among the Christian clergy from most ancient times up to our contemporary break with Holy Tradition. It is interesting to note that the fashion of cropped or stylized hair and shaved beards found its way into the Roman Catholic and Protestant worlds. So important had this pagan custom be come for Roman clergy by the 11th Century that it was listed among the reasons for the Anathema pronounced by Cardinal Humbert on July 15, 1054 against Patriarch Michael in Constantinople which precipitated the Western Church’s final falling away from the Orthodox Church: “While wearing beards and long hair you [Eastern Orthodox] reject the bond of brotherhood with the Roman clergy, since they shave and cut their hair.” [!]~

Igumen Luke


1) Joseph Thayer D. D., A Greek-English Lexicon of the New Testament, p. 354.

2) A. C. Myers ed., The Eerdmans Bible Dictionary, p.455

3) The Rudder, tranS. D. Cummings, p.403.

4) N. N. Voekov, The Church, Russia, and Rome, (in Russian), p. 98.

In the end …..

ਕੇਸ ਤੇ ਯਹੂਦੀ

ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਨਬੀ ਹਜਰਤ ਮੂਸਾ ਜੀ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹਜਰਤ ਨੂਹ ਦੀ ਸਨਤਾਨ ਵਿਚ ਆਮਰਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਉਹਣਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸਮਾਚਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਪੈਦਾਇਸ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਲਥੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ’ “ਇਹ ਆਦਮੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਚਿੱਠਾ ਹੈ. ਜਿਸ ਦਿਹਾੜੇ ਖੁਦਾ ਨੇ” ਆਦਮਿ ਨੂੰ ਉਤਪਨ ਕੀਤਾ.ਖੁਦਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ(ਆਇਤ 1-2)ਇਹਣਾ ਮਤਾ ਦੇ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਦਾ ਵਲੋ ਬਣਾਏ ਪਹਿਲੇ ਬੰਦੇ ਆਦਮ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਕੇਸ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾ ਹਜਰਤ ਮੂਸਾ ਵੀ ਕੇਸਾ ਵਾਲੇ ਸਨ ਜੋ ਕੇ ਉਹਣਾ ਦੀਆ ਤਸਵੀਰਾ ਤੋ ਵੀ ਜਾਹਿਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਾਜੀਉਨ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਮਨੂਹਾ ਆਦਮੀ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਲੱੜਕਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੈਮਸਨ ਸੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ. ਇਥੋ ਤੱਕ ਕੇ ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਸੇਰਾ ਦੇ ਮੂਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾ ਨਾਲ ਪਾੜ ਦਿਤੇ ਸਨ ਤੇ ਹਜਾਰਾ ਆਦਮੀ ਇਸ ਨੇ ਖੋਤੇ ਦੇ ਮੂਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਤੇ ਸਨ ਇਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦੁਸਮਣਾ ਨੈ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਤੂ ਸਾਨੂੰ ਸੈਮਸਨ ਦੇ ਕੋਲ ਕਿਹੜਾ ਜਾਦੂ ਹੈ ਇਹ ਦਸ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਥੋ ਜਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ ਜਦੋ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨੈ ਸੈਮਸਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਰਾਜ ਪੂਸਿਆ ਤਾ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰਾ ਬਿਆਨ ਕਿਤਾ . ਸੈਸਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਊਸਤਰਾ ਨਹੀ ਫਿਰਿਆ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇ ਮਾ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋ ਹੀ ਖੁਦਾ ਦਾ ਨਜੀਰ ਹਾ ਸੋ ਜੇ ਕਦੇ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਮੁਨਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਬੰਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਮੈ ਸਕਤੀ ਹੀਣ ਹੋ ਜਾਵਾਗਾ ਉਹ ਲੜਕੀ ਨੇ ਸੈਮਸਨ ਦੇ ਦੁਸਮਣਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿਤੀ ਤੇ ਸੈਮਸਨ ਦੇ ਕੇਸ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕੱਟਵਾ ਦਿਤੇ ਜਦੋ ਫਲਸਤੀਨਾ ਦਾ ਹਮਲਾ ਸੈਮਸਨ ਤੇ ਹੋਇਆ ਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਜਾ ਚੁਕੀ ਸੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਦੁਸਮਣਾ ਦੇ ਕਬਜੇ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਨਾ ਕਿਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜੇਲ ਵਿਚ ਚੱਕੀ ਚਲਵਾਈ ਗਈ ਕੇਸਾ ਦਿ ਮਹਤਤਾ ਕੇਵਲ ਸਿਖ ਦਰਮ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀ ਸਾਰਿਆ ਧਰਮਾ ਵਿਚ ਹੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਸਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋ ਬਾਗੀ ਹੋ ਰਹੇ ਨੈ ਜਾ ਉਹ ਫੇਸਨ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਕੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਉਪਦੇਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕੇ ਦੇਖਾ –ਦੇਖੀ ਸਭ ਕਰੇ ਅਜ ਦੀ ਲੋਕਾਈ ਸਕਤੀਹੀਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਮਾਗਰ ਇਕ ਕਾਰਣ ਹੇ ਮਨੁਖ ਦਾ ਮੁੰਢ ਨਾਲੋ ਟੁਟ ਜਾਣਾ ਸਾਡੇ ਅਦੰਰ ਅਜ ਲੱੜਨ ਦੀ ਸੱਕਤੀ ਨਹੀ ਰਹੀ ਅਸੀ ਲਾਲਚੀ ਕਮਜੋਰ ਡਰਪੋਕ ਤੇ ਸਮਾ ਟਪਾਉ ਬਣ ਗਏ ਹਾ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕ ਲੋਕਾ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਣਾ ਨੂੰ ਕਮਜੋਰ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਜ ਬਿਰਤੀ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਠਗਣਾ ਹੀ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦਿਤੇ ਸਿਧਾਤਾ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬਣਾਏ ਨਿਜਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀ ਤੋੜਣਾ ਨਹੀ ਚਾਹੀਦਾ (ਜਾਹ ਕਹਿ ਦੇਹ ਮੂਰਖ ਢੱਗੇ ਨੂੰ’ ਕਿਉ ਕਾਲਾ ਕਰਣਾ ਬੱਗੇ ਨੂੰ,ਜੇ ਆਖਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਰਣਾ ਹੈ’ ਤਾ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਿਉ ਕਰਣਾ ਹੈ)
Courtesy: ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ (ਰਜ਼ਿ) ਪੰਜਾਬ 9216090091.

Ajmer kesri

Presented by: Ajmer Singh Randhawa.

Guru Gobind Singh ji and Naina Devi

Guru Gobind Singh ji

10th master of Sikh religion-Guru Gobind Singh ji

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਨੀ ਵਿਚ ਪੁਰਾਤਨ ਧਰਮ ਯੁਧ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਬਖੂਬ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਰਾਕਸ਼ ਦਾ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਨਾਲ ਯੁਧ ਕਰਨਾ, ਕਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਰ੍ਕ੍ਤ੍ਬੀਜ਼ ਰਾਕਸ਼ ਨੂ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੀ  ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ! ਓਹਨਾ ਸਦਾ ਸਚ ਨੂ ਹੀ ਬਖਾਨਿਆ ਹੈ ! ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਵਿਓਂਤ ਸਮਝ ਨਹੀ ਆਈ. ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਚਖੰਡ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਬਥੇਰੇ ਸਿਖ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਿੰਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜ਼ਹਿਰ ਬੋਲਦੇ ਸੀ–ਓਹਨਾ ਨੂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਤ ਵਿਚ ਜੋ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਨੂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਹਨਾ ਗੁਰੂ ਨਿੰਦਕਾਂ ਨੂ ‘ਗੁਰੂ ਦਰੋਹੀ’ ਕਿਹਾ ਹੈ ! ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਗੁਰੂ ਦਰੋਹੀ ਮੁੜ ਤੋ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਚੁਕੇ ਨੇ ਜਿਹਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿਰ ਕੱਡ ਬਣ ਕੇ ਦੂਜੇ ਸੱਚੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂ ਵੀ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨ ਤੇ ਲੱਕ ਬੰਨੀ ਫਿਰਦੇ ਨੇ, ਇਹਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਨਾਮ ਜੋ ਅੱਜ ਕਲ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਨੇ—ਰਾਗੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਗੁਰ੍ਬਕਸ਼ ਸਿੰਘ (ਕਾਲਾ ਅਫਗਾਨਾ), ਇੰਦਰ ਘੱਗਾ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਦਿਲਗੀਰ, ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ, ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੁੰਦਾ, ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕ਼ਾਦੀਯਾਨੀ, ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਵਗੈਰਾ ਖਾਸ ਨੇ! ਇਹਨਾ ਨੂ ਸਿਰਫ ਲਿਖਤ ਨਜ਼ਰ ਆਓਂਦੀ ਹੈ–ਉਸਦਾ ਮੂਲ ਨਹੀਂ, ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਗਲ ਜਾਂ ਚਰਿਤਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕਿਓਂ ਲਿਖਿਆ? ਇਹ ਇਹਨਾ ਗੁਰੂ ਦਰੋਹੀਆਂ ਨੂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ !

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲੈ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਇਹ ਸਮਝਨਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ —ਜਿਹਨਾ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂ ਨਹੀਂ ਮਨਿਆ, ਖਾਲਸੇ ਨੂ ਇਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਓਹ ਭਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹਿੰਦੁਆਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼੍ਣੁ, ਦੁਰਗਾ, ਕਾਲੀ ਆਦਿਕ ਦਾ ਬਖਾਨ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ, ਤਿਰੀਆ ਚਰਿਤਰ ! ਓਹਨਾ ਨੂ ਗੈਰ ਸਿਖ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂ ਤੇ ਇਹ ਗਲ ਸਮਝਣੀ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖੀ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾੰ ਅਵਤਾਰਨ ਨੂ ਨਹੀ ਸੀ ਮਨਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਓਹਨਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਇਨਾ ਸੋਹਣਾ ਬਖਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ!

ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ  ਅਸੀਂ  ਗਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ  ਇਹੋ ਜਿਹੇ  ਲਿਖਾਰੀ ਤੇ ਇਹ ਗਲ ਸਮਝਣ ਵਿਚ  ਵੀ  ਨਾਕਾਮਯਾਬ   ਨੇ ਕਿ  ਇਕ ਗੁਰੂ ਜੋ ਸਿਰਫ  ਰੱਬ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ  ਨਾਲ  ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਕਿਓਂ  ਚੁਕੀ, ਸ਼ਸਤਰ ਕਿਓਂ  ਚੁਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ  ਖਾਲਸਾ  ਨੂ ਵੀ  ਸ਼ਸਤਰ ਚੁਕਣ ਦਾ  ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ   ? ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਉਤੇ, ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਫੌਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ  ਨੂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਨਾ  -ਨਿਸ਼ਾਨ  ਮਿਟਾਓਣ   ਲਈ ਧਾੜਵੀ  ਉਸਦੇ ਘਰ ਤੇ ਹੱਲਾ  ਬੋਲ ਦੇਣ ਤੇ ਫਿਰ  ਓਹ ਕ਼ੀ ਕਰਦਾ ? ਉਸ ਬਹਾਦਰ  ਸ਼ੂਰ ਵੀਰ ਯੋਧਾ ਨੇ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ  ਦੇ ਓਹ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਏ  ਕਿ  ਇਕ ਵੀ ਜੰਗ ਓਹ ਨਹੀ ਹਾਰਿਆ  ਜਦਕਿ  ਹਰ ਇਕ ਜੰਗ ਉਸ ਤੇ ਥੋਪੀ ਗਈ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ  ਨੂ ਜੰਗ ਲਈ ਨਹੀਂ ਉਕਸਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ  ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ , ਕੋਈ ਫੌਜ਼ ਖੜੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ , ਕਿਸੇ ਜੰਗ ਨੂ ਜਿਤ ਕੇ ਧਾੜਵਿਆਂ   ਦਾ ਪਿਛਾ   ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ , ਕਿਸੇ  ਸ਼ਹਿਰ  ਨੂ ਤਬਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ , ਨਾ ਕਿਸੇ  ਨੂ ਜ਼ਬਰੀ ਚੁਕਿਆ , ਨਾ ਕਿਸੇ  ਨੂ ਜ਼ਬਰੀ ਸਿੰਘ  ਸਾਜਿਆ  ? ਪਰ ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਤਲਵਾਰ ਚੁਕੀ  ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ  ਵਾਰ ਕੇ ਵੀ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ  ਅਦਾ ਕੀਤਾ  ! ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ  ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੜਾਈ  ਵਿਚ  ਭੀ ਕਿਸੇ  ਵੀ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਮਸੀਤ  ਦੀ  ਇਕ ਭੀ ਇੱਟ ਨੂ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾਇਆ   ਗਿਆ  ਤੇ ਫਤਿਹ  ਦੇ ਡੰਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਇਕ ਭੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਨੂ ਸਿਖ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਯੁਧਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਜ੍ਬਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਉੰਨਤੀ ਸੀ ! ਇਸ ਲਈ ਇੰਨਾ ਤੇਗ ਦੇ ਧਨੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸਿਪਾਹਿਆਨਾ ਪਾਲਿਸੀ ਨੂ ਕੋਈ ਫਿਰਕੂ ਜਾਂ ਰਾਜਸੀ ਰੰਗਤ ਦੇਣੀ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਭੁਲ ਹੋਵੇਗੀ ! ਧਰਮ ਦੀ ਰਖਿਆ ਤੇ ਧੂਰਤਾਂ ਨੂ ਦੰਡ ਦੇਣਾ — ਇਸ ਖਾਤਿਰ ਤਲਵਾਰ ਚੁਕਣੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਯੁਧ ਦੇ ਚਾਓ ਨੂ ਓਹਨਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣਾ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਓਣ ਦਾ ਮੰਤਵ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ !

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਸੀ – ਜੁਲਮਾਂ, ਅਨਿਆਇ ਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ  ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਲਤਨਤ ਨੂ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ  ! ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਬੰਦ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜ਼ਜ੍ਬੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਫੌਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ , ਇਸ ਫੌਜ਼ ਨੂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭੀ ਲੋੜ ਸੀ ! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੱਦ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਰਾਇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹਕ਼ ਵਿਚ ਹੋਵੇ  ਤੇ ਓਹਨਾ ਦੇ ਕਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਨਤਾ ਨੂ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋਵੇ !ਬਹੁਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਭਰਤੀ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਜਨਤਾ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਆਓਣੀ ਸੀ, ਸਿਖ ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹੀ ਸਨ ! ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੰਗ-ਦਿਲੀ ਕਰਕੇ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ! ਜਿੰਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਸਫਾਈ ਨੂ ਇਨਸਾਫ਼ ਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਤਕਿਆ – ਓਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜੇ ਵੀ (ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਵੇਖੋ – ਮੇਕਾਲੀਫ਼ ਦਾ ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ) ਪੰਜਵੀਂ ਜਿਲਦ ਪੰਨਾ ੩੬-੩੮) ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਉਦਾਰ ਤੇ ਹਮਦਰਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂ ਬਹੁਤੀ ਮਦਦ ਤੇ ਭਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਜਨਤਾ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲਣੀ ਸੀ !

ਹਿੰਦੂ ਮਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ ! ਸ਼ਾਹੀ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰੋਹਤਾਂ ਦੇ ਕਹੇ “ਅਹਿੰਸਾ ਪਰਮੋ ਧਰਮ’ ਦਾ ਰਟਨ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ! ਆਮ ਹਿੰਦੂ ਨੇ  ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਧਬਧ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਤੇ ਕ਼ੀ ਕਰਨੀ ਸੀ ਓਹ ਤਾਂ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਬ ਉਠਦਾ ਸੀ ! ਅਹਿੰਸਾ ਨੂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਗਾਤਰੇ ਤੋਂ ਤਲਵਾਰ ਲਾਹ ਕੇ ਸੂਤਰ ਦੇ ਜਨੇਊ ਪਾ ਲਏ ਸੀ ! ਝਟਕਾ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਆਹਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਖੀਰ ਨੂ ਤੇ ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ ਨੂ ਹੀ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ ! ਹੁਣ ਲੋੜ ਸੀ ਕਿ ਜਨਤਾ ਨੂ ਹਲੂਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਨਤਾ ਦੇ ਮਨਾ ਵਿਚ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ   ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਮਨਾ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਬਦਲੇ ਜਾਣ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਭਾਵ ਤੇ ਨੁਕਤਾ-ਨਿਗਾਹਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇ ! ਆਦਰਸ਼ ਬਦਲੇ ਜਾਣ, ਨਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇ, ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਤੇ ਨਵੇਂ ਜਜ਼ਬੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ !

ਇਹ ਸੀ ਸਭ ਤੋ ਔਖਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ! ਇਸ ਨੂ ਸਿਰੇ ਚਾੜਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇਕ ਜਾਂ ਬਹੁਤੇ ਕੌਤਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ! ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਮਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਬਾਓ ਹੈ. ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਲੋਕ ਰਾਇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਮਜੋਰ ਆਦਰਸ਼ ਨੂ ਨਹੀਂ ਛਡਦੀ, ਉਂਨਾ ਚਿਰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ! ਜਿਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਥੇ-ਬੰਦ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਤਾਕ਼ਤ ਦਾ ਮੁਕ਼ਾਬਲਾ ਸੀ, ਓਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਜਾਦੂ ਨੂ ਤੋੜ ਕੇ ਇਕ ਨਿਘਰੀ ਕੌਮ ਨੂ ਉਤਾਂਹ ਚੁਕਣ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਸੀ –ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਸੀ !

ਇਸ ਕੰਮ ਨੂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਦੋ ਕੌਤਕ ਰਚੇ ! ਇਕ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਓਣ ਦਾ !

ਪਹਿਲੇ ਕੌਤਕ ਦਾ ਭਾਵ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਵਿਚੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਭਰਮਾ, ਵਹਿਮਾ ਤੇ ਪਖੰਡ ਨੂ ਕ੍ਡਣ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਕੌਤਕ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸਿਅਤ ਬਦਲ ਕੇ ਓਨਾ ਅੱਗੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰਿਏ ਨੂ ਰਖ ਕੇ ਕਾਇਰਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਨੂ ਭਰਨਾ ਸੀ ! ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂ ਤੋੜਨ ਵਾਸਤੇ ਅਤੇ ਓਨਾ ਦੇ ਭੈੜੇ ਅਸਰ ਨੂ ਜਾਇਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੇ ਕਰਮ-ਧਰਮਦੇ ਢੋਲ ਦੇ ਪੋਲ ਨੂ ਲੋਕਾਂ ਅਗੇ ਰਖਣਾ ਚਾਹਿਆ !

ਇਕ ਦਿਨ ਝਟਕਾ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਨੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ !ਉਸ ਸਮੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਧਰਮ ਵਿਰੁਧ ਸੀ ! ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੁਨਿਆਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਝਟਕਾ ਖਾਏਗਾ ਉਸ ਨੂ ਦੰਦ ਘਸਾਈ ਦਛਣਾ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮੋਹਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਏਗਾ ਉਸ ਨੂ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ ! ਇਸ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫ਼ਸ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਨੇ ਮਾਸ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀਆਂ ਨੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਅਸੂਲ ਨੂ ਮੰਨ ਕੇ ਨਿਰੇ ਵੈਸ਼ਣੋ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਕੀਤਾ !

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਨੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫ਼ਸ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਹਿੰਸਾ ਧਰਮ ਨੂ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦਾ ਅਸਰ ਜਨਤਾ ਉੱਤੇ ਓਹੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਹੋਵੇ ! ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੇ ਪਾਖੰਡੀ ਧਰਮ ਨੂ ਫੋਕਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸਿਖੀ ਅਸੂਲਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਏ !

ਜਿੰਨਾ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਨੇ ਮਾਸ ਨਹੀ ਸੀ ਖਾਦਾ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਓਹਨਾ ਨੂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾ ਨੂ ਭੀ ਇਕਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਓਨਾ ਅੱਗੇ ਰਖਿਆ ! ਓਨਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂ ਟਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਮਾਈ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਆਦਿਕ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸੀ ! ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਸਨ, ਸਮਝਦੇ ਸੀ ਇਹਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਨੂ ਪਰ ਓਹਨਾ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਤਜੁਰਬਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਨਤਾ ਵਿਚੋਂ ਇਹਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦਾ ਪਖੰਡ ਤੋੜਨ ਵਾਸਤੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਵਿਚੋਂ ਭਰਮ ਕੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਗਰ ਲਾ ਓਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀ ਸੀ, ਬਿਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕਿ ਓਨਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ, ਤੇ ਧਰਮ-ਕਰਮ ਨੂ ਓਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਨਿਰ੍ਮੂਲ ਤੇ ਪਖੰਡੀ ਗਰਦਾਨਿਆ ਜਾਵੇ !

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀ ਸਮਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤੇ ਬਨਾਰਸੋੰ ਚੰਗੇ ਪੰਡਿਤ ਕੇਸ਼ੋ ਦਾਸ ਵਰਗੇ ਬੁਲਾਏ ਗਏ !

ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਉਤਲੇ ਪਾਸੇ ਨੈਨਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਚੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸੰਨ ੧੬੯੭ ਈਸਵੀ ਦੀ ਹੋਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਢੋੰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਨੇ ਆਰਮ੍ਭ ਕੀਤਾ ! ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਓਹ ਜੋ ਭੀ ਚੀਜ਼ ਮੰਗਦੇ ਸਨ, ਮਿਲਦੀ ਸੀ ! ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਦੂਰ ਦੂਰ  ਤੱਕ ਇਸ ਹਵਨ ਦਾ ਚਰਚਾ ਹੋ ਗਿਆ !

ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਆਓਂਦੇ ! ਛੀ-ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਬਿਅੰਤ ਮਾਇਆ ਤੇ ਸਮਗਰੀ ਇਸ ਹਵਨ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਹੋਈ ! ਪੰਡਤ ਕੇਸ਼ੋ ਦਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਵਿਚੋਂ ਖੂਬ ਗੁਲਛਰ੍ਰੇ ਉਡਾਏ ! ਅਖੀਰ ਸੰਨ ੧੬੯੮ ਈਸਵੀ ਦੇ ਨੁਰਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਕੇਸ਼ੋ ਦਾਸ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਗਟਾਓਣੋ  ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਚੁਪ-ਚਪੀਤੇ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂ ਖਿਸਕ ਗਏ ! ਉਂਨਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਨੱਸ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਵਿਰੁਧ ਚਰਚਾ ਬਹੁਤ ਹੋਈ !

ਜਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਓਹਨਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਜਿੰਨੀ ਭੀ ਸਮਗਰੀ ਹੈ —ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਇਕੋ ਵਾਰ ਹਵਨ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਓ ! ਓਹ ਸਮਗਰੀ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਅੱਗ ਦਾ ਭਾਂਬੜ ਨੈਨਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਉਠਿਆ ! ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਇਹ ਲਾਟ ਲੋਕਾਂ ਵੇਖੀ ! ਸਭ ਨੇ ਮਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੁਰਗਾ ਪਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ! ਦਰਸਨਾ ਨੂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨੈਨਾ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ ਘਤ ਲਈਆਂ!

ਖਲਕਤ (ਜਨਤਾ) ਦੇ ਇਸ ਬੇ-ਸ਼ੁਮਾਰ ਇੱਕਠ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਖਲੋ ਕੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂ ਦਰਸਨ ਡੱਟੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੇ ਢੂੰਕ਼ੋਜ  ਦਾ ਪੋਲ ਖੋਲਿਆ , ਮਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੀ ਸਾਹਿਬ ਧਰੂ ਕੇ ਲਿਸ਼ਕਾਈ ਤੇ ਫੁਰਮਾਇਆ :– “ਇਹ ਹੈ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਭਵਾਨੀ, ਇਹ ਹੈ ਸੱਚੀ ਦੁਰਗਾ; ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਸਾਹਿਬ ਓਹ ਸਭ ਕਾਰਨਾਮੇ ਤੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਕਰ ਵਿਖਾਏਗੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਕ ਦੁਰਗਾ ਤੋਂ ਬੇ-ਅਰਥ ਮੰਗਦੇ ਨੇ !” ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੌਤਕ ਦਾ ਆਮ ਜਨਤਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਅਛਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ! ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਭਰਮਾ ਤੋਂ ਅਜਾਦ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲੋਂ ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੀ ਆਸ ਰਖਣ ਲਗੇ ! ਇਹ ਉਤਲੇ ਦੋਵੇਂ ਕੌਤਕ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੇ ਅਸਰ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਲਈ ਸੰਨ ਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਚੰਗੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ !

ਹੁਣ ਲੋੜ ਸੀ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਕੌਤਕ ਦੀ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਖੂਨ ਓਨਾ ਵਿਚ ਭਰਦਾ ! ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਚੁਕਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਛੀ-ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਹੋਰ ਦੂਂਗੀ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹੇ ! ਅੰਤ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਸਾਜਣ ਦਾ ਇਲਾਹੀ ਹੁਕਮ ਓਹਨਾ ਨੂ ਧੁਰ ਦਰਗਾਹੋੰ ਹੀ ਮਿਲਿਆ! ਬਚਿਤਰ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ,  

“ਤ੍ਵਮੇਵ ਰੂਪ ਰਾਚੀਯੰ !! ਨ ਆਨ ਮਾਨ ਮਾਚੀਯੰ !! ਤਵੱਕ ਨਾਮ ਉਚਾਰੀਯੰ !! ਅਨੰਤ ਦੁਖ ਟਾਰੀਯੰ !!੪੦!! ਬਚਿਤਰ ਨਾਟਕ !!

ਇਸ ਤੋ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ੩੧ ਮਾਰਚ ੧੬੯੯ ਈਸਵੀ ਨੂ ਬੈਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਭਰੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਓਨਾ ਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਸੀਸ ਮੰਗੇ ਤੇ ਓਨਾ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ ਆਪ ਭੀ ਓਹਨਾ ਕੋਲੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ! ਇਹ “ਸਿਰ ਧਰਿ ਤਲੀ” ਸਿਰ ਲਥ ਸੁਰ ਬੀਰਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸੀ, ਜੋ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਓਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੋਈ ! ਇਸ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਹੁਲਿਆ,ਅੰਦਰੋਂ ਮਨ ਦਾ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ! ਉਨਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ! ਪਿਛਲਾ ਕਿਰਤ, ਭਰਮਾ, ਵਹਿਮਾਂ, ਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ, ਨਵੇਂ ਸੁਪਨੇ, ਨਵੇਂ ਨਿਸਾਨੇ, ਨਵੇਂ ਸਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆ ਗਏ ! ਗਿੱਦੜਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਗਏ ਤੇ ਚਿੜੀਆਂ ਬਾਜਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆਂ !

ਇਹ ਸੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ! ਇਹ ਇਕ ਵੱਡੀ ਕਰਾਮਾਤ ਸੀ ! ਜਿਵੇਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਓਹ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ, ਨਿਰਾਲਾ ਤੇ ਅਨੋਖਾ ਸੀ !ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਖਾਲਸਾ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜਰੂਰੀ ਰਸਮ ਬਣਾਈ ਗਈ ! ਇਸ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਬਰਕਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਲਾਲਾਂ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਚੈਲੇੰਜ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੇਰ ਬੱਬਰਾਂ ਦੇ ਮੁੰਹ ਮੋੜੇ !ਇਸ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੇ ਨੀਚ-ਉਚ ਦਾ ਭੇਦ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਸਰਬ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ! ਚਾਰ ਵਰਣ ਤੇ ਚਾਰ ਮਜਹਬ ਵਾਲੇ ਖਾਲਸਾ ਸੱਜ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਇਕੋ ਬਾਟੇ ਵਿਚੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ !

Ajmer kesri

Ajmer Singh Randhawa.