Some truth on Operation Blue star as only faslehood is propagated by Indian govt. and its army

Carvan published an interview of Col. Israr khan who lead the troops (10 Guard) in Darbar sahhib by Hartoshh Bal.

Here is the analysis of this interview, kinldy see how this Muslim officer tried to hide the facts and proagated only falsehood?

————————————————–

Akal Takhat stormed

On this night in 1984, the Golden Temple in Amritsar was stormed by Indian army troops. They had been summoned by Indira Gandhi to disarm and dislodge Jarnail Singh Bhindranwale—head of the Damdami Taksaal, a prominent insurgent voice in the orthodox Sikh community and a former ally of the Congress—who was operating from and residing in the Darbar Sahib Complex. While the intent of Operation Bluestar, as this was termed, was to clear Bhindranwale’s armed insurgents from the premises of the Golden Temple, the operation took a devastating turn. In this excerpt from ‘The Shattered Dome,’ from our May 2014 issue, Hartosh Singh Bal reports on the violent events that transpired that night.

According to the memoir of PC Alexander, principal secretary to the Prime Minister, Indira Gandhi made up her mind to summon the army on 25 May, relying on the reassurances of General AS Vaidya, chief of the army staff. Vaidya explained that he would move troops into different locations in Punjab simultaneously, surrounding gurdwaras occupied by extremists and cutting off their supplies and movement. A similar siege would be mounted around the Golden Temple, with a large number of troops. Alexander writes that Gandhi “repeatedly told the general that in any operation no damage should be done to the temple buildings and particularly to the Harmandir Sahib.” Vaidya assured her that there would be “a maximum show of force, but a minimum use of it.”

Vaidya met with Gandhi again on 29 May, and suggested some changes in the plan. They would ensure that the temple would not be damaged—but they would need to enter it. This proposal was the result of Vaidya’s meeting with Lieutenant General K Sundarji, who had direct command of operations. Alexander writes that Vaidya convinced Gandhi that he had weighed the pros and cons of the plan with his senior colleagues; they had all agreed that a siege would prolong the operation and destabilise the surrounding countryside.

“Vaidya spoke with such confidence and calmness that the new plan he was proposing appeared to be the only option open to the Army,” Alexander writes. “I can definitely state on the basis of the clear knowledge of Indira Gandhi’s thinking at that time that she agreed to the revision of the earlier plan at the eleventh hour strictly on the assurance given to her that the whole operation would be completed swiftly and without any damage to the buildings within the Golden temple complex.”

A week later, on the night of 5 June, Lieutenant Colonel Israr Rahim Khan commanded the first batch of troops that stormed the Darbar Sahib complex.

Khan reported directly to Major General Kuldip Singh “Bulbul” Brar, who was in overall command of the operation and in touch with Sundarji. (The major general, like Bhindranwale, was a Brar Jatt, and the two men came from villages close to each other’s, but there the similarities between them ended. Brar came from a distinguished military family, and the gulf of class and education between him and Bhindranwale was deep; he had little time for the sort of orthodoxy Bhindranwale espoused.)
(Here Khan calles this Sikh preacher Sant jarnail Singhh Bhindranwala who was master in religious studies if not inworldly education. Who so ever came to interview him or visited to know his views always got so impressed that he became his follower like Swami Subramaniyam Farooq Abdullah and so on).

When I met him in his home, Khan, who retired as a brigadier, at first said he had little to add to Brar’s account of the operation, published in his 1993 book Operation Bluestar—The True Story. I said I wanted to hear a view from the ground, from a soldier who was actually part of the operation.

In spite of his greying hair, it was easy to see in Khan the dashing soldier Brar had sent into the complex. Once he began to speak, it was evident he remembered the action as though it had taken place yesterday. “From our debussing area, near Jallianwalla Bagh”—the famous park is a short distance away from the Darbar Sahib—“we were to approach the Darshan Deori, the main entrance. We were in the open, and they”—Bhindranwale’s men—“were all secure, with their weapon emplacements in place. There was not an inch of ground in the gully outside the Darshan Deori that was not covered by the firing.”
(In fact Darshani Deori is known the gates from where devotees enter the main sanctum sanctorum Darbar sahib in middle of thhe sacred pond. this place whichh is referred by Col. israr Khan is known as Ghantaghar).

Shahbeg Singh’s plan of defence for the Darbar Sahib was so effective that, three decades later, Khan recalled it with something like admiration. The complex was guarded by an outer ring of emplacements positioned on the vantage points of its high buildings—the Hotel Temple View on one side, and the gumbads, or domes, on the other—and an inner ring on the parikrama, within the temple itself. At the Darshan Deori, Khan and his men descended the stairs into the complex unaware of loopholes in the walls that had been turned, he said, into “weapon pits.”

“My boys were climbing down the stairs in the darkness, because the electricity was cut. It was totally dark, and we were wondering where this fire was coming from. It takes a little time to think. It was coming from under the stairs.” The bullets hit Khan’s soldiers below the knee. “The boys,” he said, “fell tumbling down.”

The memory made Khan pause. “In which war have we suffered such heavy casualties?” he asked. “From my battalion, in the first hour—from 10.30 to 11.30 at night—we had already lost nineteen. In the ’71 war, in Shakargarh sector, I tell you, Hartosh, in the whole ten to fifteen days, my battalion, the 10 Guards, lost four men. What a gruesome battle it was in the Golden Temple.”

The army was hemmed in at close quarters, in a heavily built-up area—which meant, Khan said, that there was no way collateral damage could be avoided. “I read somewhere that Mrs Gandhi was told there would be no casualties. No person in the right frame of mind would give such an assurance to the PM.”

If there were any expectations that the security forces would meet no resistance, they were rendered utterly false. “They knew,” Khan said. “How can you build brick and mortar key emplacements overnight? It was beautifully planned. You could not close up anywhere near the temple without being hit by a bullet.”

 “The commandos were grouped with me. A company each of the SFF”—the R&AW unit, the Special Frontier Force —“and 1 Para Commando was grouped with 10 Guards. We were to give them safe passage through the parikrama, until the periphery of the Akal Takht, and they were meant to capture Bhindranwale from the Akal Takht. So I grouped them, with my leading company going ahead. We entered first and made place for them to enter. We gave them a safe corridor through the parikrama till the end. There were twelve rooms in a row; we kept clearing, room by room by room.” Every room was manned.

(As per the statements given by eye witnesses I find Israr Khan giving an account of operation on night of 5th June Before that army had taken over whole complex other then Akal Takhat.
Khan also admits that he cleared the room by room which were all manned It was only massacre of stranded pilgrims who had taken shelter in those rooms to save their lives It was duty of army to save their lives but killer Indian army was on mission to suppress Sikh nation so it brutally murdered all the unarmed but innocent pilgrims inside those rooms and in the complex).

By 1 am, Khan says, his company had captured the northern wing of the parikrama and opened it up to the special forces, but they were unable to make headway. “The moment they would close up near the Akal Takht they would come under heavy fire. They were very badly mauled. So they would fall back on the parikrama, and get in touch with Bulbul to tell him that they had lost so many men.”

“I won’t blame them professionally. Their men were dying, and all the fire was coming at them. But why some other methods were not adopted, or what they had rehearsed, is not known to me.”

At two o’clock in the morning, Brar called. “Bulbul told me on the set: ‘Israr, have a Carl Gustav’”—an anti-tank missile—“‘fired at the dome of the Akal Takht and see what effect it has.’ I set up the Carl Gustav myself; I couldn’t take anyone else’s report for granted. From the first floor, which we had captured, I fired a Carl Gustav and—Hartosh, can you believe it, what a beautiful building it was, that dome was so strong—it just ricocheted like a .303 bullet being fired into that wall. Even that leaves a one-inch dent; but nothing was visible on that dome.” Khan radioed back to tell Brar that the missile had had no effect.

“Then I don’t know what transpired between the special forces and Bulbul, that they found no other way. They were scared that after sunrise, all of Punjab would surround the Golden Temple. So whatever had to be achieved, had to be achieved before dawn. They decided on rolling down three tanks inside, and eventually used the main gun of the tank. It pierced through the dome, and there were gaping holes. That was a horrific sight. My own assessment now is that if the main gun of the tank had not been used, perhaps the Sikh psyche wouldn’t have been hurt so much.”

Almost every commitment that Vaidya made to the prime minister went unkept. The operation took at least a full night; it resulted in the decimation of the Akal Takht; and the casualties far outstripped any estimate Gandhi had been given. There are still no credible explanations for why no intelligence on the situation was available or forthcoming to the army. Neither are there answers for why the army did not ask for more time to plan, especially as an operation at the Darbar Sahib had been under consideration since February.
(Either Khan hiding the facts or tryig to give a cover by speaking false on preparation time army was given to attack. Genral SK Sinha disclosed in his book “Last resorts” that army was giving special training to its soldiers in Chakrata near Dehra Dun 18 months prior to the invasion on Darbar sahib than how much more time it wanted?

It’s the same army which was ordered to prepare and then air dropped in just six hours to Sri Lanka in 1985?)

In 1984, the day marking the martyrdom of Guru Arjan fell on 3 June, two days before Operation Bluestar began. The choice to begin hostilities on 5 June was highly problematic, because a curfew had been imposed around the complex days before the attack, effectively trapping a large number of pilgrims, who had nothing to do with the militants, inside the temple.
(Why the curfew was imposed and trapped pilgrims were not permitted to come out of Darbar Sahib, the intention of army is clearly mentioned here. It trapped them in large numbers so that in operation army may use them as a cover to move to capture Akal Takhat these trapped pilgrims were thus killed in cross firing in periphery other then killed by granade attack in rooms where they had taken the shelter).

(This strategy of army is well explained in the bottom at “Valor of Sikh youths and defeat of indian army” and cleared why the army chose auspicious day of martyrdom day of fifth guru Aran dev ‘s martyrdom day for attack).

Indira Gandhi had given such orders to General Vaidya, the Commanding officer in chief of Indian army as; 

“I don’t give a damn if the Golden Temple and whole of Amritsar are destroyed, I want Bhindranwale dead.” (Indira Gandhi, Indian Prime Minister, communicating with Gen. Vaidya during “Operation Blue Star”)

Over the years, evidence has emerged of crimes committed within the premises by security forces. Brigadier Onkar Goraya’s 2013 book, Operation Bluestar and After, An Eyewitness Account, provides, for the first time, some clarity on the number of pilgrims inside the complex during the operation. Goraya, the head of the Admin branch of the 15th Infantry division posted in Punjab, was tasked with “lifting civilian casualties, disposal of the dead and evacuation of the wounded to the hospitals, apprehending the militants, guarding them in make-shift jails in the Cantonment, and arranging for their logistics.” He placed the casualties, based on the number of bodies disposed, at seven hundred, and stated that another 2,200 persons were rounded up and interned.

(Here Goraya also lies, the exact number may not be possible to reveal but approximate and very near to actual is obtained. There were 10,000 innocent pilgrims killed inside the Darbar sahib periphery other than those killed in surrounding buildings as these figure was taken from shoe store (Joda Ghar) where every devotee deposit his/her shoes before entering the sacred sanctorum. There were 10.000 unclaimed shoes inside this joda ghar whose claimanants never returned to claim. Nearly 15,000 innocent pilgrims were killed in Darbar Sahib complex only).

Even by the most exaggerated count, Bhindranwale’s men numbered no more than 250. Were they all counted among the dead, with another hundred from other militant organisations included for good measure, it would mean that, even by the most conservative estimate, the operation resulted in the deaths of over 350 people who had nothing at all to do with Bhindranwale. Considering that many people slipped out of the complex through the numerous doors leading to alleyways surrounding it, it is safe to say the number of people inside was far higher than the three thousand or so accounted for by the numbers of those dead, injured or captured.

The army has consistently maintained that pilgrims inside the complex were given ample opportunity to leave. But Goraya makes it clear that most never heard the army’s requests to surrender and come out. A day before the operation began, he found a district administration van outside the complex broadcasting announcements in Punjabi: “All those who are stranded inside the Darbar Sahib complex are requested to come out with their hands raised above their head. They will not be fired at.” The van was parked eighty yards from the main entrance. “The devotees and pilgrims, for whose benefit the announcements were being made, were well beyond its reach,” Goraya writes.

              In his memoirs (Memoirs of Giani Zail Singh, Har Anand Publications, New Delhi, 1996) the President of India confirms that no warnings were given; “I pointed out to her [Mrs Indira Gandhi] that military action was taken on a day when the Temple complex was full of pilgrims men, women and children – assembled to observe the martyrdom of Guru Arjan Dev, most of whom perished in the cross firing… I told her that if notice had been given to these pilgrims over radio and television and loudspeakers, a majority of them would have come out… I had asked the government whether they had issued a warning on the loudspeakers to the people inside the complex to come out, to which they replied in the affirmative. Later, I came to know that no such warning had been issued and the operation had been suddenly launched.”

Who was lying, whether army or the President of India?

The scene within the complex after the operation was gruesome. Goraya writes of the stench of rotting bodies in the June heat: the task of disposing of them was so onerous that the municipal workers who eventually cleared them away did so only because they were permitted to strip the bodies of their belongings. The bodies of Bhindranwale and Shahbeg Singh were recovered from the basement of the Akal Takht on the morning of 7 June, almost two days after the operation began. Bhindranwale’s body was identified by his brother and quickly cremated in the presence of a few officers and jawans.

Goraya’s book confirms an allegation of long standing: that security forces shot at least a few men in cold blood. Evidence has already been published of at least one execution: a 2006 book by Harminder Kaur – Blue star over Amritsar – contains the post-mortem report of a young man shot through the chest with his hands tied behind his back. Goraya’s story strengthens the claim that there were multiple killings of this kind. “On 7th June, around mid-day, I saw about 90 detainees sitting on the hot marble floor of the Southern wing of Parikrama,” he writes. “They were naked except for the long underwear and their hands were tied behind their backs.
(We have eye witness accounts how army personals killed the amritdhari Sikhs wearing all five mandatory signs of Sikh faith in cold blood by tying their hands at their back and shot them in frustration as army suffered very heavy loss. The casualities it had in operation Blue star was much much higher than combined loss of lives it had in all three maor wars fought against China and Pakistan).

“Most of them appeared to be militants. Though subjugated they retained their defiant spirit. Instead of looking down, some of them dared to look into the eyes of their captors. A second Lieutenant of the unit who had fought these militants the previous night and lost a few comrades, could not stomach such defiance. When he asked them to look down one of them spat at him. The officer lost his cool and shot him in the forehead.”

(That shows the hate of Sikhs towards invading army which attacked their supreme shrine and killed the innocent, the Sikh youth was certainly fearless as he was sure that he will be killed so he spat in extreme hate and conveyed his message before he was shot.

Kudos to that fearless Sikh).

On 23 June, when Indira Gandhi visited the Darbar Sahib for the first time after the operation, Goraya was at the tail end of the group surrounding her as she walked around the parikrama. As she looked at the Akal Takht, Goraya claims, she said to General Sundarji beside her: “I didn’t ask you to do this.”

An edited excerpt from “The Shattered Dome,’ published in The Caravan’s May 2014 issue. Read the story in full here.

Hartosh Singh Bal is the political editor at The Caravan, and is the author of Waters Close Over Us: A Journey Along the Narmada. He was formerly the political editor at Open magazine.

http://www.caravanmagazine.in/vantage/men-involved-storming-golden-temple-1984

Valor of Sikh youths and the defeat of Indian army ;

            The infantry division of Indian army had surrendered before the valiant Sikh youths. The fierce fight which was fought continuously for nearly 72 hrs. had stopped the advance of a mighty and best army in world which had earlier defeated Pakistan and captured its 93000 soldiers, was not able to fight with these handful Sikh youths.

            The distance from Clock tower entrance to Sri Akal Takhat in complex of Darbar sahib is hardly 200 meters. The Army generals were sure to take over the Akal Takhat within half an hour but this largest army which had already covered up whole of Punjab, couldn’t cover this distance of merely 200 meters for 72 hrs, it marked a question on their valor. It had to face such a heavy resistance.

The Indian army could never think of such stiff resistance, it had not thought the handful Sikh youths who were not properly trained shall stop the mighty Indian army. The Generals of Indian army had forgot that the Sikhs have a charm to get martyrdom since their childhood and they feel proud to offer their heads to their Guru and getting martyred in battlefield.

The Sikh youths were fighting those who had invaded with a malicious thought to destroy their holiest shrine, to protect the house of lord and to make it’s sanctity, these Sikh youths had one motto only —- to sacrifice for a good cause, and to get martyred, they practically proved in the battlefield the prophetic prononuncement of Guru Gobind Singh ji that “ “Chirian to main baaz tudaun, Gidran to main sher banun, Sawa lakh seek laraun, Tbhai Gobind Singh naam kahaun”, means “ only if I can make sparrows fight against hawks, make lions out of jackals, and make one person fight against 1.25 lakh (one hundred twenty five thousand) enemies—only then I deserve to be called Gobind Singh”.

These Sikh youths sacrificed their lives to prove these words whereas the soldiers of Indian army were just obeying the orders of their queen Indira.

            The Generals of Indian army had deliberately selected the martyrdom day of fifth Guru of Sikh religion to attack Darbar sahib while making strategy because on such day the Sikhs arrives in large numbers to Gurudwara along with their families. The Indian army could use their large gathering of congregation to achieve their mission of capturing Akal Takhat. It could deliver two benefits:-

            First— by presence of large congregation the army could reach Akal Takhat  easily in cover of these innocent Sikhs, if the army opened fire, the chances were of killing of  innocent Sikhs from either side, the Sikhs may be from devotees or the followers of Sant Jarnail Singh ji. Indira Gandhi had also issued such orders that whether whole of Amritsar is destroyed but Bhindranwala must not be left alive. Thus, the Indian army had planned to proceed safely towards Sri Akal Tkhat in cover of innocent devotees and then to attack there like the soldiers proceed in battle fields in the cover of buffalows or other animals to save their lives.

            The Generals of Indian army too made the same strategy that their soldiers shall capture Sri Akal Takhat within half an hour by getting safe cover of congregation of devotees there because these generals were sure that the Sikh youths shall never fire on their brothers, sisters or the children in congregation but the brave warriors inside the shrine had got Gurilla training from retired Maj. General Shubeg Singh who was expert in such wars. These brave Sikhs finished the first attack in minutes. All those soldiers who were sent inside at periphery of Darbar sahib were killed by indiscriminate firing.

            The fierce fight to capture Akal Takhat was continued for nearly 72 hrs but when infantry division of Indian army failed to proceed a few meters, than Armored personal carrier vehicles was brought into service to ferry the soldiers safely to Akal Takhat but such an APC vehicle was blown off by a missile.

And after the Infantry surrendered, the heavy armor and Artillery was brought in, Tanks fired 80 shells on Akal Takhat whereas last reports revealed that only 14 Sikhs were left alive in Akal takhat but the army generals were sweating and had left their patience. they had assured indira to take control of Akal takhat within half an hour and every attempt was made to kill Sant ji as Indira had ordered them. She didn’t want to capture him alive.

Finally these brave last 14 Sikhs were killed and then only indian army could enetr the building and took over the control. none of these brave Sikh youths was caughht alive or surrendered but they sacrificed their lives to protect sanctum Sanctorum darbar Sahib from invasion and set the example of valor of Sikhs as per their tradition for centuries.

Hats off to all of them.

Ajmer Randhawa

Ajmer Singh Randhawa

Shiva in Sikh religion

ਸਿਵ ___

Shivs

ਕੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੋਈ ਬਾਮਣ ਜਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਲਿਖੇਗਾ ?

1- ਦੇਵੀ ਦੇਵਾ ਪੂਜੀਐ ਭਾਈ ਕਿਆ ਮਾਗਉ ਕਿਆ ਦੇਹਿ ॥’ (ਸੋਰਠਿ ਮ: ੧, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ – ਅੰਗ ੬੩੭)
ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ‘ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਬੰਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਕੀ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ  ਲਿਖਦੇ ਹਨ ;

2- ਸਿਵ ਰੂਪੀ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਚਲੇ ਨਾਹੀਂ ਧਰਤ ਚਲਾਈ ॥: Shiva roopee kuruthaa purukh chulae naahee dhhuruth chulaaee: Only the Shiva Roopa Kartaa Purakh is Permanent; the earth, the material world, is transitory (Bhai Gurdaas, Vaar: 1, Pauree: 42).

3- ਸ੍ਵੈਯਾ ॥
ਆਦਿ ਅਪਾਰ ਅਲੇਖ ਅਨੰਤ ਅਕਾਲ ਅਭੇਖ ਅਲਖ ਅਨਾਸਾ ॥
ਕੈ ਸਿਵ ਸਕਤ ਦਏ ਸ੍ਰੁਤਿ ਚਾਰ ਰਜੋ ਤਮ ਸਤ ਤਿਹੂੰ ਪੁਰ ਬਾਸਾ ॥
ਦਿਉਸ ਨਿਸਾ ਸਸਿ ਸੂਰ ਕੈ ਦੀਪਕ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਰਚੀ ਪੰਚ ਤਤ ਪ੍ਰਕਾਸਾ ॥
ਬੈਰ ਬਢਾਇ ਲਰਾਇ ਸੁਰਾਸੁਰ ਆਪਹਿ ਦੇਖਤ ਬੈਠ ਤਮਾਸਾ ॥੧॥

ਅਰਥ:-ਉਹ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਲੇਖੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਭੇਖ ਪਹਿਰਾਵਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਨਾ ਲਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾਸ਼ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਿਆਣਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਵੇਦ ਬਣਾਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਰਜੋ, ਤਮੋ ਤੇ ਸਤੋ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਅਕਾਸ਼, ਪਤਾਲ ਤੇ ਮਾਤ ਲੋਕ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਨੇ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਾਨਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੋ ਦੀਵੇ ਬਣਾਏ ਹਨ ਤੇ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਰੀ ਸਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਤਿਆ ਤੇ ਦੈਂਤਾ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਭਾਵਨਾਂ ਪੈਂਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਕੇ ਇਹ ਜਗਤ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ॥੧॥

ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ

4- ਏਕ ਸਿਵ ਭਏ, ਏਕ ਗਏ, ਏਕ ਫੇਰ ਭਏ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸਨ ਕੇ ਅਵਤਾਰ ਭੀ ਅਨੇਕ ਹੈਂ ॥ 
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਰੁ ਬਿਸਨ ਕੇਤੇ, ਬੇਦ ਔ ਪੁਰਾਨ ਕੇਤੇ, ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਸਮੂਹਨ ਕੈ ਹੁਇ ਹੁਇ ਬਿਤਏ ਹੈਂ ॥ 
ਮੋਨਦੀ ਮਦਾਰ ਕੇਤੇ, ਅਸੁਨੀ ਕੁਮਾਰ ਕੇਤੇ, ਅੰਸਾ ਅਵਤਾਰ ਕੇਤੇ ਕਾਲ ਬਸ ਭਏ ਹੈਂ ॥ 
ਪੀਰ ਔ ਪਿਕਾਂਬਰ ਕੇਤੇ, ਗਨੇ ਨ ਪਰਤ ਏਤੇ, ਭੂਮ ਹੀ ਤੇ ਹੁਇ ਕੈ ਫੇਰਿ ਭੂਮਿ ਹੀ ਮਿਲਏ ਹੈਂ ॥੭॥੭੭॥
ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ
ਅਰਥ: ਇਕ ਸ਼ਿਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਓਹ ਵੀ ਮੌਤ ਵੱਸ ਹੋ ਗਏ , ਇਕ ਫਿਰ ਹੋਏ (ਉਹ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ), ਰਾਮ ਚੰਦਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਅਵਤਾਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾ ਹੋਏ। ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ (ਹੋਏ), ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪੁਰਾਨ (ਹੋਏ), ਅਤੇ ਸਿਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੋ ਹੋ ਕੇ ਬੀਤ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਤਨੇ ਹੀ (ਧਰਮ ਹੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਮੁਆਵਨੁਦੀਨ ਅਤੇ ਮਦਾਰ (ਸ਼ੇਖ ਬਦੀਹੁਦੀਨ ਕਨੋਜੀ ਵਰਗੇ ਵਰਗੇ ਦਰਵੇਸ਼), ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਅਸ਼੍ਵਨੀ ਕਮਰ, ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਅੰਸ਼-ਅਵਤਾਰ (ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ) ਕਾਲ ਵਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਪੀਰ ਅਤੇ ਪੈਗੰਬਰ (ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ) ਇਤਨੇ ਹਨ ਕਿ ਗਿਣੇ ਨਹੀ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉਹ (ਸਾਰੇ) ਮਿੱਟੀ ਉਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾ ਗਏ ਹਨ॥੭੭॥

5-ਦਸ ਮਿਰਗੀ ਸਹਜੇ ਬੰਧਿ ਆਨੀ ॥
ਪਾਂਚ ਮਿਰਗ ਬੇਧੇ ਸਿਵ ਕੀ ਬਾਨੀ ॥੧॥
ਸੰਤਸੰਗਿ ਲੇ ਚੜਿਓ ਸਿਕਾਰ ॥
ਮ੍ਰਿਗ ਪਕਰੇ ਬਿਨੁ ਘੋਰ ਹਥੀਆਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ਅੰਗ 1136

6-ਸੁਰਗ ਪਇਆਲ ਮਿਰਤ ਭੂਅ ਮੰਡਲ ਸਰਬ ਸਮਾਨੋ ਏਕੈ ਓਹੀ ॥
ਸਿਵ ਸਿਵ ਕਰਤ ਸਗਲ ਕਰ ਜੋਰਹਿ ਸਰਬ ਮਇਆ ਠਾਕੁਰ ਤੇਰੀ ਦੋਹੀ ॥੧॥ 
ਅੰਗ 207

7- ਆਪੇ ਸਿਵ ਸੰਕਰ ਮਹੇਸਾ ਆਪੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਕਥ ਕਹਾਣੀ ॥
ਆਪੇ ਜੋਗੀ ਆਪੇ ਭੋਗੀ ਆਪੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਫਿਰੈ ਬਿਬਾਣੀ ॥ 
ਅੰਗ 553

8- ਜੈ ਜੈ ਕਾਰੁ ਜਾਸੁ ਜਗ ਅੰਦਰਿ ਮੰਦਰਿ ਭਾਗੁ ਜੁਗਤਿ ਸਿਵ ਰਹਤਾ ॥ 
ਅੰਗ 1407

ਅਗਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ:_

9- ਕਾਹੇ ਕੋ ਏਸ ਮਹੇਸਹਿ ਭਾਖਤ ਕਾਹਿ ਦਿਜੇਸ ਕੋ ਏਸ ਬਖਾਨਯੋ॥
(ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋ? )
ਖੋਜ ਰਹੇ ਸ਼ਿਵ ਸੇ ਜਿਹ ਅੰਤ ਅਨੰਤ ਕਹਿਓ ਥਕਿ ਅੰਤ ਨ ਪਾਯੋ॥
(ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕਾਂ ਉਸਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇ।ਥੱਕ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਨੰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ)

10- “ਅਉਰ ਕਹਾਂ ਭਯੋ ਜਉ ਜਗਦੀਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਸੁ ਗਨੇਸ਼ ਮਹੇਸ਼ ਮਨਾਯੋ॥
(ਕਿਹੜੀ ਗੱਲੋਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗਨੇਸ਼ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹੋ? )

ਜਾਹਿ ਸਿਵਾਦਿਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਮਿਯੋ ਸੁ ਸਦਾ ਅਪੁਨੇ ਚਿਤ ਬੀਚ ਬਿਚਾਰਯੋ॥
(ਜਿਸਨੇ ਸਿਵ ਜੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖੋ)

11- “ਕ੍ਰੋਧੀ ਹ੍ਵੈ ਰੁਦ੍ਰ ਗਰੇ ਰੁੰਡ ਮਾਲ ਕਉ ਡਾਰਿ ਕੈ ਬੈਠੇ ਹੈ ਡਿੰਭ ਜਨਾਈ
(ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋਕੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਪਾਖੰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਬੈਠਾ ਹੈ)

” ਜਾਂ ਇਹ ਭੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਹੈ? ਇਸਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੇ ਭੁੱਲ ਕੇ ਭੀ ਕਦੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਵਾਰਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ; ਅਗਰ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਬਚਾ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ।

12- “ਖ਼ਸਮ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਗਰ ਹਜ਼ਾਰ ਆਵੁਰਦ।
ਨ ਯਕ ਮੂਇ-ਊ ਰਾ ਆਜ਼ਾਰ ਆਵੁਰਦ।
ਖ਼ਸਮ ਰਾ ਚੁ ਕੋਰ ਊ ਕੁਨਦ ਵਕਤਿ ਕਾਰ।
ਚਸ਼ਮ ਰਾ ਬਕੋਰ ਊ ਕੁਨਦ ਵਕਤ-ਏ-ਕਾਰ।
ਯਤੀਮਾਂ ਬਿਰੂੰ ਬੁਰਦ ਬੇ-ਜ਼ਖ਼ਮਿ ਖ਼ਾਰ।
ਜ਼ਿ ਪੈਮਾਂਨ ਬੈਰੂ ਬੁਰਦ ਬੇ ਅਜ਼ਾਰ।
 “Zafarnamah, Dasam Granth Sahib”

ਹੁਣ ਵੇਖੋ, ਇਹਨਾ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਬਦ ਤੇ ਵੀ ਕਿੰਤੂ ਕੀਤਾ ਹੈ : 

ਇਸ ਸਬਦ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਸ਼ਿਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਭਰਮ ਖਾਂਦੇ ਨੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੋ ਬਰ ਮੰਗਦੇ ਨੇ ਜਦਕਿ ਇਹਨਾ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਚੌਪਈ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾ – ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ !ਓਹਨਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ—

13-ਮਹਾਦੇਵ ਕੋ ਕਹਿਤ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ !!

ਨਿਰੰਕਾਰ ਕਾ ਚੀਨਤ ਨਹੀ ਭਿਵ !! 

ਮਤਲਬ ਕਿ ਲੋਕੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂ ਰੱਬ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ, ਕੀ ਇਹਨਾ ਨੂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਰੰਚ ਮਾਤਰ ਭੀ ਡਰ ਨਹੀ ਹੈ?

14- ਧਯਾਨ ਲਗਾਇ ਠਗਿਓ ਸਭ ਲੋਗਨ ਸੀਸ ਜਟਾ ਨਖ ਹਾਥ ਬਢਾਏ ॥ ਲਾਇ ਬਿਭੂਤ ਫਿਰਯੋ ਮੁਖ ਊਪਰਿ ਦੇਵ ਅਦੇਵ ਸਭੈ ਡਹਕਾਏ ॥

You are deceiving people by wearing matted locks on the head extending the nails in the hands in the hands and practicing false trance; smearing the ashes on your face, you are wandering, while deceiving all the gods and goddesses;

ਦੇਖੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੀ ਕਹ ਰਹੇ ਨੇ ਕੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਵੀ ਪਖੰਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ , ਆਪਣੀਆਂ ਜਤਾਵਾ ਬਣਾ ਲਾਈਆਂ , ਸਵਾਹ ਮਲ ਲਈ ਸਰੀਰ ਤੇ, ਤੇ ਝੂਠਾ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਠਗੀ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

15- ਖਿਆਲ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ੧੦॥
ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ॥ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਰੋਗੁ ਰਜਾਈਆਂ ਦਾ ਓਢਣ ਨਾਗ ਨਿਵਾਸਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣਾ ॥ਸੂਲ ਸੁਰਾਹੀ ਖੰਜਰੁ ਪਿਆਲਾ ਬਿੰਗ ਕਸਾਈਆਂ ਦਾ ਸਹਿਣਾ ॥ ਯਾਰੜੇ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸੱਥਰੁ ਚੰਗਾ ਭੱਠ ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਰਹਿਣਾ ॥ ੧॥ ੧॥ ੬॥

ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਣੀ ਬਿਉਰਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਭਾ. ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਹਰੀ ਜੀ) ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੰਨਾ ੬ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਿਆਲ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ੧੦ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। “ਖਿਆਲ” ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ “ਉਦਾਤ ਅਲੰਕਾਰ” ਦਾ ਨਾਉਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸਿਰਲੇਖ ਇਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਾਵਿਕ ਅਲੰਕਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਥਾਈਂ ਦਰਜ ਹਨ: –

*ਏਕ ਬੂੰਦ ਭਰ ਤਨੁ ਮਨੁ ਦੇਵਉ ਜੋ ਮਦ ਦੇਇ ਕਲਾਲੀ ਰੇਅੰਗ ੯੬੬
ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਐਸੇ ਮੱਟੀ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਭਰ ਸ਼ਰਾਬ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤਨ ਅਤੇ ਮਨ ਅਰਪ ਦੇਵਾਂ।

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਾਕੀ ਅਤੇ ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਨੇਕ ਥਾਂਈਂ ਕੀਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ:

*ਪਿਰਮ ਪਿਆਲਾ ਮਜਲਸੀ ਜੋਗ ਭੋਗ ਸੰਜੋਗ ਬਣਾਵੈ
ਅਮਲੀ ਹੋਇ ਸੁ ਮਜਲਸ ਪਾਵੈਵਾਰ ੪ ਪਉੜੀ ੧੩

ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਲਵੋ:
*ਬਿਦੇਹ ਸਾਕੀ ਮਰਾ ਯਕ ਜਾਮ ਜਾਂ ਰੰਗੀਨੀਏ ਦਿਲਹਾ
ਬ-ਚਸ਼ਮੇ ਬੀਂ ਆਸਾਂ ਕੁਨਮ ਈਂ ਜੁਮਲਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਹਗਜ਼ਲ ਨੰ. ੩

ਅਰਥ: ਐ ਸਾਕੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਰੰਗਤ ਦਾ ਇਕ ਜਾਮ ਦੇਹ, ਜੋ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਅੱਖ ਦੇ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਣ।

*ਬਾਯਾ ਐ ਸਾਕੀਏ ਰੰਗੀ ਜ਼ਿ ਮੈ ਪੁਰ ਕੁਨ ਅਯਾਜ਼ ਈਂ ਜਾਂ
ਨਸ਼ਾਇ ਲਾਲ ਮੈ ਜੂਨਤ ਜ਼ਿ ਹਕ ਬਫਦ ਸੁਰਜ਼ ਈ ਜਾਂ

ਅਰਥ: ਹੇ ਰੰਗੀਲੇ ਸਾਕੀ ਆ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਇਥੇ ਭਰ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਸੱਚ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਲਈ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਭੀ ਸ਼ਰਾਬੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਹੈ:

16- ਬਿਨ ਕਰਤਾਰ ਨ ਕਿਰਤਮ ਮਾਨੋ॥ (ਸ਼ਬਸ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪਾ.10)

ਅਰਥਾਤ ਕਰੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਨਾ ਪੂਜੋ, ਕਰਤਾਰ (ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਮੈਂ ਦਿਖਾਵੇ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ

17- ਨ ਜਟਾ, ਮੁੰਡ ਧਰੌ,
ਨ ਮੁੰਦ੍ਰਕਾ ਸਵਾਰੌ |
ਜਪੋ ਤਾਸ ਨਾਮੰ,
ਸਰੈ ਸਰਬ ਕਾਮੰ |

ਨ ਨੈਨੰ ਮਿਚਾਊਂ,
ਨ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਂਊਂ |
ਨ ਕੁਕਰਮੰ ਕਮਾਊਂ,
ਨ ਭੇਖੀ ਕਹਾਊਂ |

{ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਨਾਟਕ, ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ, ਪਦ ੫੧ -੫੨ }

N jata, mund dharou,
N mundrka sawarou |
Japo taas naman,
sarae sarab kaman |

N nainan michaun,
N dhimbh dikhaoun |
N kukarman kamaun,
N pekhi kahaoun |

I neither wear long matted hair,nor indulge in complete shaving of my head.
I do not adorn my ears with the earrings of mendicants.
I mediate only on God’s Name and all my affairs are accomplished thereby.
I do not close my eyes or make anything else for show.
I neither commit any misdeeds nor engage myself in any such activity
because of which I may be called a disguiser.

{Dasam Granth Sahib, Bachittar Natak, Rasaval Chand, Pad 51-52}

18- “ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰੁ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਸੁਭ ਕਰਮਨ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਟਰੋਂ ਨ ਡਰੋਂ ਅਰਿ ਸੋ ਜਬ ਜਾਇ ਲਰੋਂ ਨਿਸਚੈ ਕਰਿ ਅਪੁਨੀ ਜੀਤ ਕਰੋਂ ਅਰੁ ਸਿਖ ਹੋਂ ਆਪਨੇ ਹੀ ਮਨ ਕੌ ਇਹ ਲਾਲਚ ਹਉ ਗੁਨ ਤਉ ਉਚਰੋਂ ਜਬ ਆਵ ਕੀ ਅਉਧ ਨਿਦਾਨ ਬਨੈ ਅਤਿ ਹੀ ਰਨ ਮੈ ਤਬ ਜੂਝ ਮਰੋਂ”   

“Deh Shiva bar mohe ihe shubh karman te kabhun na taron!! Na taron ari son jab jaae laron nischai kar apni jeet karon!! Aru Sikh haun apne hi man ko ih laalch hau gun tao uchron!! Jab aav ki audh nidhan bane ati hi ran men tab joojh maron!!

O Lord grant me the boon, that I may never deviate from doing a good deed.

That I shall not fear when I go into combat. And with determination I will be victorious.

That I may teach myself this greed alone, to learn only Thy praises.

And when the last days of my life come, I may die in the might of the battlefield.

The hymn is a part of Chandi Charitar Ukti Bilas, a section of the Dasam Granth. Throughout Sikh scriptures, the Sikh Gurus use both Hindu and Muslim names for god to refer to Waheguru. The word “Siva” primarily means Waheguru and represents God as monotheistic, undescribed, unseen and immortal.”

19- ‘ਦੇਵੀ ਦੇਵਾ ਪੂਜੀਐ ਭਾਈ ਕਿਆ ਮਾਗਉ ਕਿਆ ਦੇਹਿ ॥
ਪਾਹਣੁ ਨੀਰਿ ਪਖਾਲੀਐ ਭਾਈ ਜਲਮਹਿ ਬੂਡਹਿ ਤੇਹਿ ॥ ੬ ॥ ‘ ( ਸੋਰਠਿ ਮ: ੧ , ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ – ਅੰਗ ੬੩੭)

20- ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਭ ਭਏ ਦਇਆਲਾ ਸਿਵ ਕੈ ਬਾਣਿ ਸਿਰੁ ਕਾਟਿਓ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ (ਰਾਗ ਟੋਡੀ ਮ:੫ – ਅੰਗ ੭੧੪)
Will you now claim the word Shiv (ਸਿਵ) Sri Guru Granth Sahib Ji’s Banee also pertains to Mahadev or Akal Purakh Sahib?

21- ਮੈਲੇ ਸਿਵ ਸੰਕਰਾ ਮਹੇਸ ॥ ਮੈਲੇ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਅਰੁ ਭੇਖ ॥ ang 1158 !!

Mailay Siv Sankraa Mahays, Mailay SiDh SaaDhik Ar Bhaykh. Shiva, Shankara and Mahaysh are polluted. The Siddhas, seekers and strivers, and those who wear religious robes, are polluted. —–Kabir, Raag Bhairo, AGGS, Page, 1158-6 .

22- ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੀਅ ਪ੍ਰਾਨ ਉਪਜਹਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿਵ ਘਰਿ ਜਾਈਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਨਕ ਸਚਿ ਸਮਾਈਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਜ ਪਦੁ ਪਾਈਐ ਪ੍ਰਭਾਤੀ (ਮਃ ੧) ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ – ਅੰਗ ੧੩੨੯ !!

23- ਪਾਹਨ ਕੌ ਸਿਵ ਤੂ ਜੋ ਕਹੈ ਪਸੁ,ਯਾ ਤੇ ਕਛੁ ਤੁਹਿ ਹਾਥ ਨ ਐ ਹੈ !!
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਚਰੀਤਰ ੨੬੬, ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ

—- ਜੇ ਤੁ ਪਥਰ ਨੁ ਸਿਵ ਕਹੇਗਾ, ਉਹਦੀ ਪਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ ,ਤੇਰੇ ਹਥ ਕੁਝ ਨੀ ਲਗਨਾ ਕੋਈ ਪਰਾਪਤੀ ਨੀ ਹੋਣੀ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਈ ਆ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਣੀ ਆ !

24- ਤ੍ਰੈਯਕ ਜੋਨਿ ਜੁ ਆਪੁ ਪਰਾ ਹਸਿ ਕੈ ਤੁਹਿ ਕੋ ਕਹੁ ਕਾ ਬਰੁ ਦੈ ਹੈ

ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜੋ ਖੁਦ ਤਿਨਾ ਲੋਕਾ ਚ ਭਟਕਦਾ ,ਜੋ ਖੁਦ ਮਾਇਆ ਵੀਚ ਗਲਤਾਨ ਹੈ ਜੋ ਖੁਦ ਤਿਨ ਗੁਣ ਰਜੋ ਤਮੋ ਸਤੋ ਚ ਫਸਿਆ ਹੋਏਆ, ੳੇੁਸ ਤੋ ਕਿਸ ਵਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ.

25- ਆਪਨ ਸੋ ਕਰਿ ਹੈ ਕਬਹੂੰ ਤੁਹਿ ਪਾਹਨ ਕੀ ਪਦਵੀ ਤਬ ਪੈ ਹੈ
—ਹੁਣ ੲਿਥੇ ਜੈਸਾ ਸੇਵੇ ਤੈਸਾ ਹੋਇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧ ਤੋ ਵਧ ਉਹ ਤੈਨੁ ਅਪਨੇ ਵਰਗਾ ਬਨਾ ਸਕਦਾ ਨਹੀ ਤੇ ਤੁ ਆਪ ਹੀ ਬਨ ਜਾਨਾ ਉਸ ਵਰਗਾ ਕਿਉਕੀ ਜੈਸਾ ਸੇਵੇ ਤੈਸਾ ਹੋਇ ਜਿਸ ਦੀ ਇਨਸਾਨ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ੳੁਸੇ ਵਰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਬਨ ਜਾਂਦਾ

26- ਜਾਨੁ ਰੇ ਜਾਨੁ ਅਜਾਨ ਮਹਾ ਫਿਰਿ ਜਾਨ ਗਈ ਕਛੁ ਜਾਨਿ ਨ ਜੈ ਹੈ
—-ਕਿਨਾ ਸੋਹਣਾ ਉਪਦੇਸੁ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ
ਮਨੁਖ ਕਿਧਰ ਭਟਕਿਆ ਫਿਰਿ ਰਿਹਾ, ਜਾਨ ਲੈ ਮਹਾ ਅਜਾਨ ਮਨੁਖ ਕਿ, ਜਿ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਸਵਾਸਾ ਦੀ ਪੁੰਜੀ ਖਤਮ ਹੋਗੀ ਫੇਰ ਕੁਝ ਹਥ ਨੀ ਆਉਨਾ ,ਫੇਰ ਕੁਝ ਜਾਨ ਨਹੀ ਪਾਵੇਗਾ !!

27- ਕੋਟਿ ਸੂਰ ਜਾ ਕੈ ਪਰਗਾਸ Kot sūrjā kai pargās. Millions of suns shine for Him,

ਕੋਟਿ ਮਹਾਦੇਵ ਅਰੁ ਕਬਿਲਾਸ  Kot mahāḏev ar kabilās. millions of Shivas and Kailash mountains.

ਦੁਰਗਾ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਮਰਦਨੁ ਕਰੈ Ḏurgā kot jā kai marḏan karai. Millions of Durga goddesses massage His Feet.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਟਿ ਬੇਦ ਉਚਰੈ Barahmā kot beḏ ucẖrai. ||1|| Millions of Brahmas chant the Vedas for Him. ||1||

ਜਉ ਜਾਚਉ ਤਉ ਕੇਵਲ ਰਾਮ Ja▫o jācẖa▫o ṯa▫o keval rām. When I beg, I beg only from the Lord.

ਆਨ ਦੇਵ ਸਿਉ ਨਾਹੀ ਕਾਮ ਰਹਾਉ Ān ḏev si▫o nāhī kām. ||1|| rahā▫o. I have nothing to do with any other deities. ||1||Pause||

 

ਧੋਲਾ ਬਲਦ- ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂ ਧੋਲੇ ਬਲਦ ‘ਤੇ ਚੜਿਆ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਕੀ ਭੇਤ ਹੈ ?

ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ, ਗਧੇ, ਸੂਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ | ਫਿਰ ਮਹਾਂਦੇਉ ਦੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤਾ ਹਾਥੀ ਦਾ ਲਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਚੂਹੇ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ | ਏਧਰ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਗਊ ਮਾਤਾ ਦਾ ਜਾਇਆ ਸੁੰਦਰ ਬਲਦ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਕੀ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗਊ ਦੇ ਜਾਏ ‘ਤੇ ਚੜਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅਸ਼ਰਧਾ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੁੱਝਾ ਭੇਤ ਹੈ ? ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੋਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੂੰ ਬਲਦ ਉਤੇ ਚੜਿਆ ਦੇਖਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕੀਤਾ ? ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਬੜੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬੇਅਦਬੀ ਵਾਲੀ ਗਾਥਾ ਹੋਣੀ ਹੈ ? ਇਸ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਕੀਤੀ | ਪੁਰਾਣਿਕ ਗਾਥਾ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਸ ਬਲਦ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਬੜੀ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਮੋਜੂ ਉਡਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ |

ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਦੇ ੩੨੦ ਸਫੇ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ :

ਕਾਲਕਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਸਰਭਿ ਦੇ ਉਦਰ ਤੋਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਬੇਟੀ ਰੋਹਣੀ ਜੰਮੀ | ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਸੂਰਸੈਣ ਵਸੁ ਦੇ ਵੀਰਯ ਕਰਕੇ ਕਾਮਧੇਨ (ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚੋਂ ਗਊ) ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ | ਇਕ ਵਿਸ਼ੱਈ ਬੇਤਾਲ (ਭੂਤ) ਕਾਮਧੇਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੈਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਮਧੇਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੱਦ ਦਾ ਬੈਲ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੋਇਆ | (ਭਾਵ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਬਣਿਆ) |

(ਜਿਸ ਬਲਦ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭੂਤ, ਮਾਤਾ ਗਊ ਅਤੇ ਨਾਨੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਹਰਾਮੀ ਔਲਾਦ, ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਬਣਨੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |)

ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਮੂਵੀਆਂ ਟੀ.ਵੀ. ‘ਤੇ ਵੇਖੀਆਂ ਹਨ | ਉਨ੍ਨਾਂ ਵਿਚ ਕਥਿਤ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹਰ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਕਈ ਤਰ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਰ-ਸਰਾਪ ਦਿੰਦੇ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ | ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਰਦਾ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਲੋਕੜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤਿਜੁਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਜੁਗ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਵੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮਹੇਸ਼) ਜਿਸ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸਹਾਇਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ |

ਪਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ‘ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤਰ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮੀ ਕਹਿਰ ਵਰਤਿਆ ਪਰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ | ਕਦੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਕਿਸੇ ਦੁਖਿਆਰੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ | ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਕਈ ਕ੍ਰੋੜ ਵਰ੍ਰੇ ਲਿਖੀ ਹੈ | ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ‘ਮਹਾਸ਼ਿਵ’ ਨੂੰ ਅਮਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ | ਏਡੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਥਵਾ ਅਮਰਾ ਪਦ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ, ਦੁਰਗਾ ਆਦਿ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਝੱਟ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਦਰਸਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਥਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕਥਿਤ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ ਕਿੱਧਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ? ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਾਸੀ ਆਪਣੇ ਸਕੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਹੁੜਿਆ ? ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ ? ਕੀ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਅਮਰ ਹਨ ? ਕੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰੋਹਿਤਵਾਦੀ ਮਾਇਆ-ਜਾਲ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ?

ਆਉ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਅਟੱਲ, ਹਾਜਰਾ-ਹਜ਼ੂਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਚਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਚਾਰੀਏ :

28- ਪ੍ਰਥਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਾਲੈ ਘਰਿ ਆਇਆ ||ਬ੍ਰਹਮ ਕਮਲੁ ਪਇਆਲਿ ਨ ਪਾਇਆ ||ਆਗਿਆ ਨਹੀ ਲੀਨੀ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਆ ||੧||ਜੋ ਉਪਜੈ ਸੋ ਕਾਲਿ ਸੰਘਾਰਿਆ ||ਹਮ ਹਰਿ ਰਾਖੇ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਬੀਚਾਰਿਆ ||੧||ਰਹਾਉ||ਮਾਇਆ ਮੋਹੇ ਦੇਵੀ ਸਭ ਦੇਵਾ ||ਕਾਲੁ ਨ ਛੋਡੈ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ||ਓਹੁ ਅਬਿਨਾਸੀ ਅਲਖ ਅਭੇਵਾ ||੨||ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਨ ਬਾਦਿਸਾਹ ਨਹੀ ਰਹਨਾ ||ਨਾਮਹੁ ਭੂਲੈ ਜਮ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹਨਾ ||ਮੈ ਧਰ ਨਾਮੁ ਜਿਉ ਰਾਖਹੁ ਰਹਨਾ ||੩||ਚੋਉਧਰੀ ਰਾਜੇ ਨਹੀ ਕਿਸੈ ਮੁਕਾਮੁ ||ਸਾਹ ਮਰਹਿ ਸੰਚਹਿ ਮਾਇਆ ਦਾਮ ||ਮੈ ਧਨੁ ਦੀਜੈ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ||੪||ਰਯਤਿ ਮਹਰ ਮੁਕਦਮ ਸਿਕਦਾਰੈ ||ਨਿਹਚਲੁ ਕੋਇ ਨ ਦਿਸੈ ਸੰਸਾਰੈ ||ਅਫਰਿਉ ਕਾਲੁ ਕੂੜੁ ਸਿਰਿ ਮਾਰੈ ||੫||ਨਿਹਚਲੁ ਏਕੁ ਸਚਾ ਸਚੁ ਸੋਈ ||ਜਿਨਿ ਕਰਿ ਸਾਜੀ ਤਿਨਹਿ ਸਭ ਗੋਈ ||ਓਹੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਪੈ ਤਾਂ ਪਤਿ ਹੋਈ ||੬||ਕਾਜੀ ਸੇਖ ਭੇਖ ਫਕੀਰਾ ||ਵਡੇ ਕਹਾਵਹਿ ਹਉਮੈ ਤਨਿ ਪੀਰਾ ||ਕਾਲੁ ਣ ਛੋਡੈ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਧੀਰਾ ||੭||ਕਾਲੁ ਜਾਲੁ ਜਿਹਵਾ ਅਰੁ ਨੈਣੀ ||ਕਾਨੀ ਕਾਲੁ ਸੁਣੈ ਭਿਖੁ ਬੈਣੀ ||ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਮੂਠੇ ਦਿਨੁ ਰੈਣੀ ||੮||ਹਿਰਦੈ ਸਾਚੁ ਵਸੈ ਹਰਿ ਨਾਇ ||ਕਾਲੁ ਨ ਜੋਹਿ ਸਕੈ ਗੁਣ ਗਾਇ ||ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦਿ ਸਮਾਇ ||੯||੧੪|| (ਅੰਗ ੨੨੭)

ਇਸ ਪਾਵਨ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਖੱਜਲ-ਖੁਆਰ ਹੁੰਦਾ ਦਰਸਾ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਬਣਿਆ ਸਿਰਜਨ-ਹਾਰ ਵਾਲਾ ਭੁਲੇਖਾ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਹੈ | ਫਿਰ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਆਤਮਿਕ ਮੋਤੇ ਮਰਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੰਮਦੇ ਮਰਦੇ ਦਰਸਾ ਕੇ ਉਨ੍ਨਾਂ ਦੀ ਕਥਿਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਬਣੇ ਭਰਮ ਦੀ ਖੰਡਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ |

ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ | ਸਦਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਜੁਗਤ ਸੁਆਰਨ ਦੇ ਆਹਾਰ ਵਿਚ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ |

ਅਗਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਵੀ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੋਗੀ ਫੁਰਮਨ ਕਰਦਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਕਥਿਤ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ (ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ) ਹਉਮੈ-ਰੋਗ ਕਹਿ ਕੇ, ਇਨ੍ਨਾਂ ਦੀ ਅੱਡਰੀ ਦੈਵੀ ਹਸਤੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਬਣੇ ਭਰਮ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਇਆ ਹੈ | ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿਖ ਨੂੰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕਰਾਮਾਤੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ :

29- ਪਉਣੁ ਪਾਣੀ ਬੈਸੰਤਰੁ ਰੋਗੀ ਰੋਗੀ ਧਰਤਿ ਸਭੋਗੀ ||
ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਮਾਇਆ ਦੇਹ ਸਿ ਰੋਗੀ ਰੋਗੀ ਕੁਟੰਬ ਸੰਜੋਗੀ ||੩||
ਰੋਗੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਸਰੁਦ੍ਰਾ ਰੋਗੀ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰਾ ||
ਹਰਿ ਪਦੁ ਚੀਨਿ ਭਏ ਸੇ ਮੁਕਤੇ ਗੁਰ ਕਾ ਸ਼ਬਦੁ ਵੀਚਾਰਾ ||੪||           (ਅੰਗ ੧੧੫੩)

ਇਕ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਦੇ ਭਗਤ ਤਿਰਲੋਚਨ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨ ਭੜਕ ਗਏ ਕੇ ਅਖੇ ਜੀ ਸਾਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਇਹਨਾ ਨੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ ਲਿਆ ਤਾ ਇਹਨਾ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਕਿਓਂ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੋਡੀ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ :

  • ਕ੍ਰਿਸਨ ਔ ਬਿਸਨ ਜਪੇ ਤੁਹਿ ਕੋਟਿਕ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਭਲੀ ਬਿਧਿ ਧਿਆਯੋ ॥
    – ਭਾਵ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ , ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰਾਮ, ਰਹੀਮ ਵਰਗੇ ਕਰੋੜਾਂ ਬੜੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ ਲਾ ਲਾ ਧਿਆ ਕੇ ਦੇਖ ਲਏ

ਬ੍ਰਹਮ ਜਪਿਓ ਅਰੁ ਸੰਭੁ ਥਪਿਓ ਤਹਿ ਤੇ ਤੁਹਿ ਕੋ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਬਚਾਯੋ ॥
– ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਜਪ ਲਿਆ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੀ ਤੂੰ ਥਾਪ ਕੇ ਦੇਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਤੈਨੂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬਚਾਇਆ

ਕੋਟ ਕਰੀ ਤਪਸਾ ਦਿਨ ਕੋਟਿਕ ਕਾਹੂੰ ਨ ਕੌਡੀ ਕੋ ਕਾਮ ਕਢਾਯੋ ॥
– ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਰ ਤੂੰ ਇਹਨਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲਈ, ਪਰ ਇਹਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਕੋਡੀ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀ ਸਵਾਰ ਸਕਿਆ

ਕਾਮਕੁ ਮੰਤ੍ਰ ਕਸੀਰੇ ਕੇ ਕਾਮ ਨ ਕਾਲ ਕੋ ਘਾਉ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਬਚਾਯੋ ॥੯੭॥
– ਅਨੇਕਾਂ ਮੰਤਰ ਪੜ ਕੇ ਦੇਖ ਲਏ ਤੂੰ ਪਰ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਤੈਨੂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਿਆ

ਕਾਹੇ ਕੋ ਕੂਰ ਕਰੈ ਤਪਸਾ ਇਨ ਕੀ ਕੋਊ ਕੌਡੀ ਕੇ ਕਾਮ ਨ ਐਹੈ ॥
– ਓਏ ਮੂਰਖਾ ਕਿਓਂ ਇਹਨਾ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਜਦਾ ਫਿਰਦਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੋਡੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ

ਤੋਹਿ ਬਚਾਇ ਸਕੈ ਕਹੁ ਕੈਸੇ ਕੈ ਆਪਨ ਘਾਵ ਬਚਾਇ ਨ ਐਹੈ ॥
– ਤੈਨੂ ਇਹ ਕੀ ਬਚਾਣ ਗੇ??? ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕੇ!!!

ਕੋਪ ਕਰਾਲ ਕੀ ਪਾਵਕ ਕੁੰਡ ਮੈ ਆਪ ਟੰਗਿਓ ਤਿਮ ਤੋਹਿ ਟੰਗੈ ਹੈ ॥
– ਇਹ ਤਾਂ ਆਪ ਕਾਲ ਦੀ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਜਿਵੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਨੇ , ਓਸੇ ਤਰਹ ਤੈਨੂ ਵੀ ਟੰਗਵਾ ਦੇਣਗੇ !

ਚੇਤ ਰੇ ਚੇਤ ਅਜੋ ਜੀਅ ਮੈਂ ਜੜ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਿਨੁ ਕਾਮ ਨਐ ਹੈ ॥੯੮॥
– ਓਏ ਮੂਰਖ ਓਸ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਨੂੰ ਚੇਤ , ਓਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ !                                                                                                                                                                                           ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਵੀ ਰਿਸਰਚ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਦ ਤਕ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬਿਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੋ !

ਸ਼ਿਵ ਸਾਡਾ ਰੱਬ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੰਨਦੇ, ਓਹਨਾ ਨੂ ਮੁਬਾਰਕ !! Ajmer Randhawa

Ajmer Singh Randhawa.

The General who proved himself smarter and wiser then whole Indian army

General Subeg Singh
जनरल सुबेग सिंह— भारतीय सेना का एक रिटायर्ड जनरल जिसने अकेले ने दरबार साहिब परिक्षेत्र में ऐसी व्यूह रचना की कि आपरेशन ब्लू स्टार के दौरान भारतीय जनरलों के पसीने छुड़वा दिए थे!
 13269294_10205908015251934_3800747257502633750_n

शहीद जनरल सुबेग सिंह जी का मृत्युपरांत तस्वीर! 

जिस काम को अंजाम देने के लिए भारतीय फौज ने (HQ) में बैठ कर व्यूह रचना की थी और इंदिरा को आशवस्त किया था कि वे अकाल तखत को आधे घंटे में फ़तेह कर लेंगे और भिंडरांवाले को गिरफ्तार कर लेंगे! अकाली नेताओं ने भी यही सोचा था कि फौज देख कर ये नौसीखिए युवा सिख लड़ाके भाग जायेंगे या फौज इन्हें ख़त्म कर देगी!

वे भी भौंचक्के रह गए थे!

जनरल सुबेग सिंह ने बांगला देश की मुक्ति वाहिनी को भी प्रशिक्षित किया था ! वे गुरिल्ला युद्ध के माहिर थे! उन्हें जान बूझ कर रिटायर होने से एक दिन पूर्व बेइजत करके फौज से निष्काषित कर दिया गया था, जिससे वे भारतीय फौज के इन अफसरों को सबक भी सिखाना चाहते थे! उन्हें स्वर्णिम अवसर प्राप्त हुआ जब उनकी मुलाकात संत जरनैल सिंह जी से हुई! उन्हें यह मालूम था कि इंदिरा गन्दी दरबार साहिब पर फौजी आक्रमण की योजना बना रही है अत: उन्होंने संत जी से मिलकर ऐसी रणनीति तैयार की जिसके आगे विशाल भारतीय फौज बेबस साबित हुई!

एक अकेले सिख रिटायर्ड जनरल ने २००-२५० सिखों को (हर उम्र के) ऐसा प्रशिक्षण दिया कि उन्होंने न सिर्फ भारतीय फौज को ७२ घंटों तक एक इंच भी आगे नहीं बढ़ने दिया अपितु फौज का इतना भारी नुक्सान किया जितना उसे पाकिस्तान और चीन के साथ हुए युद्धों में कुल मिला कर भी नहीं हुआ था! इतना ही नहीं, इन गैर पेशेवर फौजी प्रशिक्षण प्राप्त सिख युवकों ने भारतीय पैदल सेना (Infantry division) को सरेंडर होने को भी मजबूर कर दिया!

1984 statistics of Operation Bluestar
मेजर जनरल कुलदीप बरार ने भी अपनी पुस्तक “साका नीला तारा” में स्वीकार किया है कि भारतीय फौज के १५३०७ जवान शहीद हुए और १७८९७ जवान जख्मी, ४३ अफसर भी शहीद.
इतना भारी नुकसान तो भारत को इसके समस्त युध्दों के सम्मिलित परिणाम से भी ज्यादा था! लेफ्टिनेंट जनरल सूंदर जी ने भी चंडीगढ़ में ६ जून १९८४ को ही एक प्रेस सम्मेलन में स्वीकारा था कि उसकी २०% फौज मारी गयी थी! अमृतसर में भारतीय जनरलों ने एक लाख फौज को लगाया था!

यह दोनों ही स्वीकारोक्तियां एक दूसरे की पूरक हैं और सच्चाई बयान करती हैं
जब भारतीय फौज के जनरलों ने देखा कि इन्फैंट्री बेबस हो गयी है और २०० मीटर का फासला तो दूर,, अपनी जगह से एक इंच भी आगे नहीं जा सकी है तो उन्होंने अपनी इज़्ज़त बचाने की खातिर, (नहीं तो वे यह जंग हार चुके थे), भारी हथियारों, तोपों और टैंकों को लाने का हुक्म दिया!क्या आप कल्पना भी कर सकते हैं कि मुट्ठी भर सिखों को पराजित करने के लिए इन विनाशक हथियारों को, जिनका प्रयोग सिर्फ दुश्मन देश से युद्ध में ही होता है, को अकाल तख्त में आखिरी बचे १४ सिखों को मारने के लिए किया गया और फिर पवित्र अकाल तख़्त को ही निशाना बना दिया गया!कारगिल युद्ध में पाकिस्तान ने ऊंची चोटियों पर कब्ज़ा कर लिया था, उनको खदेड़ने के लिए युद्ध हुआ लेकिन भारतीय वायु सेना की सेवाएं नहीं ली गईं! क्योंकि भारत पडोसी देश से युद्ध नहीं करना चाहता था लेकिन अपने ही देशवासियों को मारने के लिए टैंकों का प्रयोग भारत द्वारा शायद सिर्फ अमृतसर में ही किया गया था!

 

भारतीय सेना के जनरलों ने इंदिरा गाँधी को आशवस्त किया था कि वे आधे घंटे में ही दरबार साहिब क्षेत्र पर कब्जा कर लेंगे और अकाल तख्त से संत जरनैल सिंह को जिन्दा या मुर्दा गिरफ्तार कर लेंगे ! इंदिरा गाँधी ने भारतीय सेना के प्रमुख जनरल ए के वैद्य को यह आदेश दिया था…..

“I don’t give a damn if the Golden Temple and whole of Amritsar are destroyed, I want Bhindranwale dead.” (Indira Gandhi, Indian Prime Minister, communicating with Gen. Vaidya during “Operation Blue Star”)

मुझे कोई परवाह नहीं कि यदि स्वर्ण मन्दिर और संपूर्ण अमृतसर भी तबाह हो जाये, मुझे भिंडरांवाला मुर्दा चाहिए ‘(भारतीय प्रधान मंत्री इंदिरा गाँधी ने जनरल वैद्य के साथ अपनी बातचीत में आपरेशन ब्लू स्टार के दौरान यह शब्द कहे थे)!’

अब यदि अमृतसर तबाह होता तो क्या वे हिन्दू परिवार, जिन्होंने दरबार साहिब पर आक्रमण करने जाती हुई फौज का स्वागत किया था, अकाल तख़्त को तोड़े जाने और संत भिंडरांवाले, जनरल सुबेग सिंह के मारे जाने पर लड्डू बांटे थे, खुशियां मनाईं थीं. क्या वे बच जाते ?

मूर्ख हिन्दू, पड़ोस में युद्ध हो रहा था और वे खुशियां मना रहे थे!

सिख युवकों का अनुपम शौर्य और परास्त भारतीय सेना

सिख युवकों के शौर्य के आगे भारतीय सेना की इन्फैंट्री डिविजन (पैदल सेना) ने हथियार डाल दिए थे! ७२ घंटे तक चली इस कार्रवाई में संसार की श्रेष्ठतम सेनाओं में से एक जिसने पाकिस्तान को इस से पहले तीन बार धूल चटाई थी — आज मुट्ठी भर सिख युवकों के शौर्य के आगे विवश थी!

 

दरबार साहिब स्थित घंटा घर से श्री अकाल तखत तक का फासला लगभग २०० मीटर है! भारतीय जनरलों को विश्वास था कि वे आधे घंटे में इस कार्रवाई को अंजाम दे देंगे परन्तु ७२ घंटे तक भी यह विशाल सेना २०० मीटर का फासला तय नही कर पाई थी! ऐसे प्रतिरोध का सामना करना पड़ा  था भारतीय सेना को! सपने में भी उसे यह उम्मीद न थी कि मुट्ठी भर सिख युवक, भारतीय सेना की बढत रोक देंगे परन्तु सिखों में शहीदी का चाव जन्म से ही होता है—-वे अपने गुरु के वचन का पालन करते हुए मैदाने जंग में शहीद होना और गुरु को अपना सिर भेंट करने में गौरव महसूस करते हैं! सिख लड़ रहे थे तो आततायियों की सेना से जिसने उनके पवित्रतम धार्मिक स्थान को नेस्तनाबूद करने की ठानी थी !अत: आतताइयों की इस फौज से लड़ कर शहीद होना, अपने धार्मिक स्थान की रक्षा के लिए अपने प्राणों की आहुति देना, अपने गुरु गोबिंद सिंह जी के प्रति अपनी वचन-बद्धता निभानी और अपने गुरु के महावाक्य — ‘सवा लाख से एक लड़ाऊँ !! तभै गोबिंद सिंह नाम कहाऊँ !!’ को चरितार्थ करते हुए शहीदी का जाम पीना गौरव समझते थे जबकि भारतीय सेना तो अपनी आका इंदिरा माता को खुश करने के लिए लड़ रहे थे !

 

दोनों की लड़ाई का उद्देश्य भी अलग था !  

 

भारतीय सेना के जनरलों द्वारा आपरेशन ब्लू स्टार की रण – नीति  बनाते हुए सिखों के पांचवें गुरु अर्जुन देव जी के शहीदी पर्व को जान-बूझ कर चुना गया था क्योंकि उस दिन श्रद्धालु बहुत अधिक संख्या में गुरूद्वारे में एकत्रित होते हैंऔर इस दिन भारतीय सेना द्वारा गुरूद्वारे पर आक्रमण करने के उनको दो फायदे होने थे;

 

पहला –  अधिक श्रद्धालु एकत्रित होने से फौज को उनकी आड़ में दरबार साहिब की परिक्रमा से होते हुए श्री अकाल तखत साहिब जी तक पहुंचना आसान हो जाता, फौज गोली चलाती तो मरना तो सिखों ने ही था, चाहे वे संत जरनैल सिंह जी के साथी  धार्मिक प्रवर्ति वाले सिख हों या श्रद्धालु सिख ! इंदिरा का भी तो यही आदेश था कि सिखों को चाहे जितनी संख्या में मारना पड़े परन्तु वे अकाल तखत पर आक्रमण कर के संत जरनैल सिंह जी को मारना चाहती थी ! तो इस  तरह फौज इन श्रद्धालु सिखों की आड़ में अपने को बचाती हुई श्री अकाल तखत साहिब जी पर आक्रमण करना चाहती थी! फौज जंग के मैदान में भी भेड़-बकरी या अन्य पशुओं की आड़ में धावा बोलती है, जिससे इन्हें जानी नुकसान होने का अंदेशा कम होता है !

 

यहाँ भी भारतीय फौज के जनरलों ने यही सोचा था कि वे भी अपने सैनिकों को सिख संगतों (श्रद्धालुओं) की आड़ में से होते हुए आधे घंटे में ही श्री अकाल तखत साहिब जी को घेर लेंगे और सफलता हासिल कर लेंगे क्योंकि सिख योद्धे अपने ही भाइयों, बहनों या बच्चों की हत्याएं नहीं करेंगे! परन्तु भीतर भी सिख योद्धे गुरिल्ला लड़ाई में निपुण तथा हर कौशल में कुशल थे, उन्होंने भारतीय फौज के धावे को एक दम खत्म कर दिया, करीबन सारे ही फौजी जो भीतर घुसे थे, पार बुला दिए गये थे!

 

अकाल तखत साहिब जी पर कब्ज़ा करने की लड़ाई ७२ घंटे चली परन्तु भारतीय सेना की पैदल सेना जब फेल हो गई और एक कदम भी आगे नहीं बढ पाई तो उन्हें ले जाने के लिए APC व्हीकल (बख्तरबंद गाड़ी) मंगाई गई परन्तु सिख लड़ाकू योद्धाओं  ने इस बख्तर बंद गाड़ी को भी उड़ा दिया !

 

अब भारतीय फौज के जनरलों के पसीने छूट गये! जिस लड़ाई को अपने अहं में उन्होंने मात्र आधे घंटे की सोची थी, उस लड़ाई में उन्हें जो जानी नुकसान उठाना पड़ा और फजीहत अलग से, इंदिरा को विश्वास अलग से दिलाया था कि आधे घंटे में फौजी कार्रवाई पूरी हो जाएगी, उसका तो कहीं अंत ही नजर नहीं आ रहा था! अब पैदल सेना के बस की बात नहीं रह गई थी, अत: अब जनरलों ने इंदिरा से टैंक इस्तेमाल करने की इजाजत मांगी जबकि मार्क तुली (बी बी सी संवाददाता) के अनुसार श्री अकाल तखत में केवल आखिरी १४ सिख ही शेष बचे थे परन्तु भारतीय पैदल सेना (इन्फंट्री) इतनी हतोत्साहित थी कि उसमें अब इतना दम नहीं था कि इन सिख योद्धाओं से मुकाबला कर पाती अत: भारी तोपखाने के इस्तेमाल से श्री अकाल तख्ता साहिब की पवित्र और एतिहासिक इमारत को ही टैंकों के गोलों का निशाना बना दिया गया, इस इमारत को नेस्तनाबूद कर दिया गया!

सारा संसार स्तब्ध था परन्तु सिख जगत मजबूर था! उनकी ऑंखें तो रोती थीं परन्तु आंसू सूख गये थे! उन्हें काटो तो खून नहीं था! उनका बस चलता तो अलग सिख देश उसी दिन बन जता! नफरत की आंधी भी चली थी! आक्रोश था सिख जगत में इंदिरा और भारतीय सेना के खिलाफ, अत; सिख जगत ने कटु फैसला लिया!

इन मुट्ठी भर सिख युवकों का अंत तो निश्चित ही था क्योंकि सेना की तरह इनके पास भारी हथियार न थे, कुमुक नहीं थी, रसद नहीं थी, पानी नहीं था, बिजली नहीं थी, खाने को कुछ भी न था, जून महीने की भयंकर गर्मी में भी वे विचलित नहीं हुए, यदि सेना की तरह सहूलियत होती तो निश्चित ही वे भारतीय सेना को मार मार कर यमुना पार करवा देते! बहादुरी में में वे भारतीय सेना से सवाये ही साबित हुए हैं, भले ही उनमें से कोई जीवित नहीं बचा लेकिन किसी ने अपनी जान बचाने के लिए आत्म समर्पण भी नहीं किया क्योंकि युद्ध में वीरगति प्राप्त करना सिखों के लिए गौरव की बात है!

मैं इन सभी सिख युवकों को, संत भिंडरांवाले और उनके सहयोगियों तथा जनरल सुबेग सिंह जी और प्रत्येक शहीद को जो भारतीय फौज की नृशंसता का शिकार हुआ, उन सभी को जिन्होंने अपने धर्म की रक्षा हेतु अपने प्राण न्योछावर किये, के श्री चरणों में सादर प्रेम सहित श्रद्धा सुमन अर्पित करता हूँ!

दो सिख योद्धाओं (भाई हरजिंदर सिंह जिन्दा और भाई सुखदेव सिंह सुक्खा ने) ने भारतीय फौज के प्रधान सेनापति और इंदिरा के चाटुकार जनरल अरुण कुमार वैद्य को पूना में गोलियों से उड़ा दिया!

अब बारी थी इंदिरा की जिसका अंत भी सिख योद्धाओं के हाथों निश्चित था!

Ajmer kesri
अजमेर सिंह रंधावा!